Η βιβλιοθήκη Ζοανίνα στην Κοΐμπρα της Πορτογαλίας

Η ανοικοδόμηση της βιβλιοθήκης Ζοανίνα (Joanina ή Casa da Livraria ή João I Library) του Πανεπιστημίου της Κοΐμπρα ξεκίνησε το 1717 και ολοκληρώθηκε το 1728. Πριν την ανέγερση του κτιρίου, οι βιβλιακές συλλογές του πανεπιστημίου μετακινούνταν συνεχώς από μέρος σε μέρος χωρίς να έχει βρεθεί κατάλληλος χώρος για τη μόνιμη στέγασή τους. Παράλληλα, ο αριθμός των βιβλίων συνεχώς αυξανόταν.

Η βιβλιοθήκη πήρε το όνομά της από τον βασιλιά Ιωάννη Ε΄ τον Μεγαλοπρεπή (16891750), o οποίος και χρηματοδότησε την οικοδόμησή της στο πλαίσιο μιας ευρύτερης απόπειρας ενίσχυσης των καλλιτεχνικών και πολιτιστικών εκφάνσεων στην Πορτογαλία.

Τη γενική εποπτεία είχε ο αρχιτέκτονας Γασπάρ Φερέιρα (Gaspar Ferreira), ενώ για την ολοκλήρωσή της συνεργάστηκαν πολλοί και διαφορετικοί καλλιτέχνες και ειδικευμένοι τεχνίτες. Αρχιμάστορας ήταν ο Ιωάννης Κάρλος Φερέιρα (João Carlos Ferreira) και αρχιξυλουργός ο Ιωάννης Ροντρίγκεζ ντι Αλμέιντα. Οι ζωγραφικές αποδόσεις και ο χρυσός διάκοσμος της βιβλιοθήκης φιλοτεχνήθηκαν από τον Μάνουελ ντα Σίλβα (Manuel Da Silva), ενώ οι αλληγορικές σκηνές της οροφής από τους Αντόνιο Σιμόες Ροντρίγκες (António Simões Rodrigues) και Βισέντε Νούνες (Vicente Nunes). Βασικά κατασκευαστικά υλικά ήταν το «εξωτικό» ξύλο, φερμένο από χώρες της Λατινικής Αμερικής και ο χρυσός.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η μπαρόκ είσοδος του κτιρίου, η οποία κοσμείται με μία επιβλητική ασπίδα που φέρει το εθνικό έμβλημα της Πορτογαλίας, διακριτικό στοιχείο που χαρακτηρίζει πολλά κτίσματα της εποχής του Ιωάννη Ε΄. Η βιβλιοθήκη καθαυτή αποτελείται από τρεις μεγάλες αίθουσες των οποίων οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με περίτεχνες ξυλόγλυπτες βιβλιοθήκες. Οι αίθουσες συνδέονται με αψίδες, οι οποίες είναι διακοσμημένες με τα οικόσημα των διαφόρων σχολών του Πανεπιστημίου της Κοΐμπρα. Πλευρικά τους υπάρχουν θύρες που οδηγούν σε μικρότερους θαλάμους, οι οποίοι λειτουργούν ως αποθηκευτικοί χώροι ή αναγνωστήρια.

Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει και το υπόγειο του κτιρίου, η λιτότητα του οποίου έρχεται σε αντίθεση με τον χρυσοποίκιλτο διάκοσμο των επάνω ορόφων· πρόκειται για μία φυλακή στην οποία τοποθετούνταν οι λόγιοι και οι φοιτητές, όταν ετίθεντο υπό περιορισμό από τα εσωτερικά δικαστήρια του πανεπιστημίου εξαιτίας κάποιου παραπτώματος.

Ως προς τις συλλογές της Ζοανίνα, χρονολογούνται από τον 12ο έως τον 19ο αιώνα, ενώ βασικές θεματικές ενότητες αποτελούν η θεολογία, η φιλοσοφία και οι νομικές επιστήμες. Δεν λείπουν και αρκετά έργα γύρω από την ιατρική, τη γεωγραφία, την ιστορία και τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Ανάμεσα στα υπόλοιπα έργα που περιέχονται στη βιβλιοθήκη, ξεχωρίζει μία λατινική Βίβλος του 1462, το έργο περί βοτανολογίας Kreutterbuch dess Hochgelerten του Πιέτρο Αντρέα Ματτιόλι (Pietro Andrea Mattioli, 1590), ένα χειρόγραφο με χάρτες (υδατογραφίες) ως εικονογραφήσεις κειμένων του εξερευνητή Ντομ Ζούο ντε Κάστρο με τίτλο Charts of the Rutters of Indiof Dom Joao de Castro (16ος αιώνας), και η συλλογή συμβολιστικών ποιημάτων Oaristos του Ευγένιο ντε Κάστρο (Eugénio de Castro, 1890).

Το 1952 η βιβλιοθήκη επεκτάθηκε σε έναν επιπλέον χώρο, στο οίκημα που στέγαζε τη Σχολή των Γραμμάτων του Πανεπιστημίου της Κοΐμπρα· το κτήριο σχεδιάστηκε από τον Αλμπέρτο Πεσόα (Alberto Jose Pessoa) και ολοκληρώθηκε το 1962. Σήμερα η πανεπιστημιακή αυτή βιβλιοθήκη στεγάζει πάνω από 250.000 βιβλία, ενώ το κτίριο έχει ανακηρυχθεί εθνικό μνημείο της Πορτογαλίας με μεγάλη ιστορική αξία.

Dias P., History and Art Heritage in Coimbra, 2427.

Επωνυμία: Biblioteca Joanina/ Casa da Livraria/ João I Library
Ιστορικό πλαίσιο: Αναγέννησηsemantics logo
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Βιβλιοθήκες
Προβολή λιγότερων