Η βιβλιοθήκη Joanina στην Coimbra της Πορτογαλίας


Η ανοικοδόμηση της βιβλιοθήκης Joanina του πανεπιστημίου της Coimbra, αλλιώς γνωστή και ως  Casa da Livraria  ή João I Library, ξεκίνησε το 1717  και ολοκληρώθηκε το 1728. Πριν την ανέγερση του κτηρίου, οι βιβλιακές συλλογές του πανεπιστημίου μετακινούνταν συνεχώς από μέρος σε μέρος χωρίς να έχει βρεθεί κατάλληλος χώρος για τη μόνιμη στέγαση τους. Παράλληλα, ο αριθμός των βιβλίων συνεχώς αυξανόταν.

Η βιβλιοθήκη πήρε το όνομα της από τον βασιλιά João τον Ε΄ τον Μεγαλοπρεπή (1689-1750), o οποίος και χρηματοδότησε την οικοδόμηση της στο πλαίσιο μιας ευρύτερης απόπειρας ενίσχυσης των καλλιτεχνικών και πολιτιστικών εκφάνσεων στην Πορτογαλία.

Την γενική εποπτεία είχε ο αρχιτέκτονας Gaspar Ferreira, ενώ για την ολοκλήρωση της συνεργάστηκαν πολλοί και διαφορετικοί καλλιτέχνες και ειδικευμένοι τεχνίτες. Αρχιμάστορας ήταν ο João Carlos Ferreira και αρχιξυλουργός ο João Rodrigues de Almeida. Οι ζωγραφικές αποδόσεις και ο χρυσός διάκοσμος της βιβλιοθήκης φιλοτεχνήθηκαν από τον Manuel Da Silva, ενώ οι αλληγορικές σκηνές της οροφής από τους António Simões Rodrigues και Vicente Nunes. Βασικά κατασκευαστικά υλικά ήταν το «εξωτικό» ξύλο, φερμένο από χώρες της Λατινικής Αμερικής και ο χρυσός.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η μπαρόκ είσοδος του κτηρίου, η οποία κοσμείται με μία επιβλητική ασπίδα που φέρει το εθνικό έμβλημα της Πορτογαλίας, διακριτικό στοιχείο που χαρακτηρίζει πολλά κτίσματα της εποχής του João του Ε΄. Η βιβλιοθήκη καθαυτή αποτελείται από τρεις μεγάλες αίθουσες των οποίων οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με περίτεχνες ξυλόγλυπτες βιβλιοθήκες. Οι αίθουσες συνδέονται με αψίδες, οι οποίες είναι διακοσμημένες με τα οικόσημα των διαφόρων σχολών του πανεπιστημίου της Coimbra.  Πλευρικά τους υπάρχουν θύρες που οδηγούν σε μικρότερους θαλάμους, οι οποίοι λειτουργούν ως αποθηκευτικοί χώροι ή αναγνωστήρια.

Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει και το υπόγειο του κτηρίου, η λιτότητα του οποίου έρχεται σε αντίθεση με τον χρυσοποίκιλτο διάκοσμο των επάνω ορόφων· πρόκειται για μία φυλακή στην οποία τοποθετούνταν οι λόγιοι και οι φοιτητές, όταν ετίθεντο υπό περιορισμό από τα εσωτερικά δικαστήρια του πανεπιστημίου εξαιτίας κάποιου παραπτώματος .

Ως προς τις συλλογές της Joanina, χρονολογούνται από τον 12ο έως τον 19ο αιώνα, ενώ βασικές θεματικές ενότητες αποτελούν η θεολογία, η φιλοσοφία και οι νομικές επιστήμες. Δεν λείπουν και αρκετά έργα γύρω από την ιατρική, τη γεωγραφία, την ιστορία και τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Ανάμεσα στα υπόλοιπα έργα που περιέχονται στη βιβλιοθήκη,  ξεχωρίζει μία λατινική Βίβλος του 1462, το έργο περί βοτανολογίας Kreutterbuch dess Hochgelerten του Pietro Andrea Mattioli (1590), ένα χειρόγραφο με χάρτες (υδατογραφίες) ως εικονογραφήσεις κειμένων του εξερευνητή Dom João De Castro με τίτλο Charts of the Rutters of India of Dom João De Castro (16ος  αιώνας), και η συλλογή συμβολιστικών ποιημάτων Oaristos του Eugénio de Castro (1890).

Το 1952 η βιβλιοθήκη επεκτάθηκε σε έναν επιπλέον χώρο, στο οίκημα που στέγαζε την Σχολή των Γραμμάτων του πανεπιστημίου της Coimbra· το κτήριο σχεδιάστηκε από τον Alberto Jose Pessoa και ολοκληρώθηκε το 1962. Σήμερα η πανεπιστημιακή αυτή βιβλιοθήκη στεγάζει πάνω από 250.000 βιβλία, ενώ το κτήριο έχει ανακηρυχθεί εθνικό μνημείο της Πορτογαλίας με μεγάλη ιστορική αξία.

(Dias P., History and Art Heritage in Coimbra, 24-27)

Ιστορικό πλαίσιο: Αναγέννησηsemantics logo
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Βιβλιοθήκες
Προβολή λιγότερων