Υπατία, φιλόσοφος

Η Υπατία γεννήθηκε περίπου το 355 και πατέρας της ήταν ο φιλόσοφος και γεωμέτρης Θέων, ο οποίος άρχισε να διδάσκει στην Αλεξάνδρεια περίπου την εποχή της γέννησης της. Hypatia portrait 1Σπούδασε κοντά του λαμβάνοντας ιδιαίτερα καλή εκπαίδευση, και δεν αποκλείεται να υποστήριξε το διδακτικό του έργο στη σχολή που πιθανολογείται ότι είχε ανοίξει. Με τα χρόνια η Υπατία ανέλαβε τη διεύθυνση και λειτουργία της σχολής και από τη δεκαετία του 390 ο Θέων δεν μαρτυρείται πλέον από τις ιστορικές πηγές. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η διδασκαλία της προσέλκυσε μεγάλο μαθητικό κύκλο γύρω της, στον οποίο περιλαμβάνονταν πολλοί χριστιανοί, αρκετοί από τους οποίους μάλιστα δεν ήταν αυτόχθονες αλλά ταξίδευαν στην Αλεξάνδρεια για τον σκοπό αυτό από τη Συρία, την Άνω Αίγυπτο, την Κυρήνη και αλλού. Φέρεται ως συγγραφέας πολλών έργων, από τα οποία δυστυχώς δεν σώζεται κανένα. Κατά τις μαρτυρίες του Συνεσίου, η διδασκαλία της Υπατίας στράφηκε γύρω από την ανάδειξη της φιλοσοφίας ως θρησκευτικού μυστηρίου, μέσα από το οποίο αποκαλύπτονται απόκρυφες αλήθειες που οδηγούν στο θείο. Αντίθετα με τη θεουργική διδαχή του Ιαμβλίχου, οι μαθητές της διδάσκονταν να πειθαρχούν τον νου, ώστε να προσεγγίζουν το θείο υπό πλήρη έλεγχο. Αλλά αυτό που πρέπει να τονίσουμε εδώ είναι ότι η διδασκαλία της ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις τόσο των χριστιανών όσο και των ειδωλολατρών μαθητών της. Έτσι, η δημοτικότητα της αυξήθηκε εντυπωσιακά, αλλά για να εξασφαλίσει τη συνέχιση της λειτουργίας της σχολής μέσα σε ένα καθαρά χριστιανικό περιβάλλον υποχρεώθηκε να αναζητήσει ισχυρούς προστάτες, κάτι που πέτυχε απολύτως, και κατά τον Δαμάσκιο οι κυβερνήτες της Αλεξάνδρειας δεν παρέλειπαν να υποβάλουν τα σέβη τους πρώτα σε αυτήν, όταν εισέρχονταν στην πόλη. Το ήρεμο σκηνικό στην Αλεξάνδρεια άρχισε να μεταβάλλεται με την αναρρίχηση του Θεόφιλου στον επισκοπικό θρόνο (385-412). Ωστόσο, μολονότι ο στόχος του νέου επισκόπου ήταν οι ypatia135νεοπλατωνικοί, σεβάστηκε τόσο την σχολή της Υπατίας όσο και τον κύκλο της. Η κατάσταση άλλαξε άρδην με τον θάνατο του Θεοφίλου (412), όταν ο διάδοχος του Κύριλλος προέβη σε πράξεις αντεκδίκησης εναντίον των νοβατιανών, αρχικά, και των εβραίων στη συνέχεια, ενώ λίγο αργότερα έφθασε και η σειρά της Υπατίας, τη φήμη της οποίας υπέσκαπτε στα εξέχοντα μέλη της χριστιανικής κοινωνίας της Αλεξανδρείας, κατονομάζοντας την, μεταξύ άλλων, και μάγισσα. Ο ιστορικός και επίσκοπος Ιωάννης ο Νικίου καταγράφει το περιστατικό της θανάτωσης της, το 412, ως εξής: «Την αποκαθήλωσαν» από το κάθισμα της, την οδήγησαν στη μεγάλη εκκλησία, την αποκαλούμενη Καισαρείον, της έσχισαν τα ρούχα και την έσυραν στους δρόμους μέχρι θανάτου. Τη μετέφεραν σε μία τοποθεσία ονομαζόμενη Κίναρον και έκαψαν το σώμα της, ενώ το πλήθος περιτριγύριζε τον πατριάρχη Κύριλλο αποκαλώντας τον «νέο Θεόφιλο», γιατί είχε καταστρέψει τα απομεινάρια της ειδωλολατρίας στην πόλη (Βιβλ. ΙΙΙ, 134-136).

Ιστορικό πλαίσιο: Αρχαιότητα
Όνομα/Προσωνυμία: Υπατία
Ιδιότητα/Αξίωμα: Φιλόσοφος
Τόπος θανάτου: Αλεξάνδρεια
Τόπος δράσης: Αλεξάνδρεια
Χρόνος γέννησης: π. 355 μ.Χ.
Χρόνος θανάτου: 412 μ.Χ.
Χρόνος δράσης: 4ος-5ος αι. μ.Χ.
Αναφέρει: Πρόσωπα
Θεόφιλος, επίσκοπος Αλεξανδρείας
Εικόνες
Μαρμάρινη στήλη που παριστάνει δασκάλα και μαθήτρια που κρατά παπύρινο βιβλίο, 4ος αιώνας μ.Χ. (Ιδιωτική Συλλογή).
Πορτραίτο της Υπατίας από τον Jules Maurice Gaspard στην έκδοση: E. Hubbard, «Little Journeys to the Homes of Great Teachers», 1908.
Αναφέρεται από: Πρόσωπα
Θεόφιλος, επίσκοπος Αλεξανδρείας
Άδεια χρήσης: In Copyright (InC)
Δικαιώματα: Το σύνολο του περιεχομένου του παρόντος διαδικτυακού τόπου αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία του Κ. Σπ. Στάικου και των συνεργατών του. Το εικαστικό υλικό προέρχεται από την προσωπική συλλογή του Κ. Σπ. Στάικου και ο ίδιος είναι κάτοχος των σχετικών δικαιωμάτων που απαιτούνται για τη δημόσια προβολή και διάθεσή του.
Εμφανίζεται στις συλλογές:Πρόσωπα
Προβολή λιγότερων