Η πρώτη μοναστηριακή «βιβλιοθήκη»

Ο πρώτος τύπος οργανωμένης μοναστηριακής βιβλιοθήκης δεν αποκλείεται να ήταν μια κόγχη σε εξωτερικό τοίχο κτίσματος της μονής, που έβλεπε όμως σε περίοπτη στοά, το κοινώς αποκαλούμενο armarium commune ή commune armarium claustri. Η κόγχη αυτή (κοινή βιβλιοθήκη), στην οποία ενίοτε ενσωματωνόταν ξύλινη επένδυση που άλλοτε ασφάλιζε και άλλοτε όχι, ήταν κατασκευασμένη συχνότατα μεταξύ του Συ­νοδικού και της πύλης της εκ­κλησίας και περιείχε περισσότερα από ένα αντίγραφα λειτουργικών και άλλων σχε­τι­κών βιβλίων, που είχαν να κάνουν με το τυπικό της συγκεκριμένης κοινοβιακής κοινότητας. Τα βιβλία αυτά έμειναν στη μοναστηριακή παράδοση ως communes libri. medieval lib 3Μια τέτοια βιβλιοθήκη, που διατηρείται σε άριστη κατάσταση έως σήμερα, μπορεί να δει κανείς στη Μονή Φόσσα Νουόβα του τάγματος των Κιστερκια­νών, στην περιοχή της Κεντρικής Ιταλίας. Oι κόγχες που είχαν κατασκευαστεί στον τοίχο που έβλεπε προς τη στοά του Αββαείου Λα Γκαρντ-Ντιέ (το οποίο ιδρύθηκε από τον Ομπαζίν γύρω στο 1150) κατεδαφίστηκαν μόλις το 1984. Κόγχες διαφόρων διαστάσεων για την ενσωμάτωση βιβλιοστασίων πρέπει να χρησιμοποιούνταν και παλαιότερα, πριν από τον 7ο αιώνα δηλαδή, όμως ούτε αρχαιο­λογικά ευρήματα ούτε γραπτές αναφορές διαθέτουμε που να το πιστοποιούν. Αντίθετα, η χρήση τέτοιων θηκών για βιβλία επιβεβαιώνεται από ευρήματα σε πολλά μοναστηριακά κέντρα της Αγγλίας από τον 12ο αιώνα, όπως στο Μονκ Μπρέττον, στο Αββαείο του Λίλλεσαλ και στη Μονή Ντράιμπουργκ του τάγματος του Πρεμοντρέ. Τα ευρήματα αυτά μας επιτρέπουν να υποθέσουμε ότι η εν λόγω κόγχη ασφαλιζόταν με δύο φύλλα, ενώ ένα οριζόντιο ράφι πολλαπλασίαζε τη χωρητικότητά της.

 

Κ.Σπ. Στάικος, Η Αρχιτεκτονική των Βιβλιοθηκών στον Δυτικό Πολιτισμό, Αθήνα, Άτων, 2016, σ. 232.

Επωνυμία: Abbazia di Fossanova (Μονή Φοσσανόβα)
Abbazia di Fossa Nuova (Μονή Φόσσα Νουόβα)
Ιστορικό πλαίσιο: Δυτικός Μεσαίωνας
Τόπος: Πριβέρνο
Αποπεράτωση: 12ος αι.
Αναφέρει: Εικόνες
Λεπτομέρεια της κόγχης στη μοναστηριακή στοά της Φόσσα Νουόβα.
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Αρχιτεκτονική
Προβολή λιγότερων