Η βιβλιοθήκη του Museo della Civiltà Romana

Μία δεύτερη βιβλιοθήκη έχει εντοπιστεί στην έπαυλη του Αδριανού στο Τίβολι, η ταυτότητα της οποίας και αυτή τη φορά συμπεραίνεται αποκλειστικά και μόνο από τις ορθογώνιες συμμετρικά διατεταγμένες Hadrian Tivoli lib Museoεσοχές που χαρακτηρίζουν τον χώρο της. Η αίθουσα αυτή αποτέλεσε υπόδειγμα για την αναπαράσταση μιας ρωμαϊκής βιβλιοθήκης στο Museo della Civiltà Romana. Πρόκειται για κτίσμα που βρίσκεται στην τοποθεσία όπου υπήρχε παλαιότερα μία έπαυλη, η οποία χρονολογείται στα χρόνια της Ελεύθερης Πολιτείας, πάνω στην οποία αναπτύχθηκε ένα περιστύλιο. Στη νότια πλευρά του περιστυλίου αυτού και κατά μήκος ενός οριζόντιου άξονα βρίσκεται η είσοδος της βιβλιοθήκης, η οποία γειτνιάζει με δύο συμμετρικούς χώρους εκατέρωθεν, δυτικά και ανατολικά, και με μία εσωτερική στοά, που καλύπτει τη νοτιότερη πτέρυγα της βιβλιοθήκης. Το πρώτο πράγμα που έχει κάποιος να παρατηρήσει, από αρχιτεκτονική σκοπιά, είναι ότι η αίθουσα της βιβλιοθήκης δεν μοιάζει να φωτίζεται από πουθενά, δεν διαθέτει καμία βοηθητική έξοδο, και ως εκ τούτου το μόνο φυσικό φως που θα μπορούσε να εισέρχεται στο εσωτερικό της ήταν ίσως από κάποιο υαλοστάσιο στην πλευρά της εισόδου. Κατά τα άλλα η βιβλιοθήκη αυτή δεν διαφέρει από την «κλασική» τυπολογία των ρωμαϊκών δημόσιων και αυτοκρατορικών βιβλιοθη­κών: με το άγαλμα κάποιας θεότητας να πρυτανεύει στον χώρο, τοποθετημένο κατά μήκος του άξονά της και ακριβώς απέναντι από την είσοδο, εκατέρωθεν του οποίου ήταν ανεπτυγμένα συμμετρικά τα οκτώ βιβλιοστάσια σε σχήμα Π. Πρόσβαση στα βιβλιοστάσια-ερμάρια έδιναν δύο αναβαθμοί, εκ των οποίων ο υψηλότερος χρησίμευε και ως υποστύλωμα για τους κίονες-παραστάτες των ερμαρίων, οι οποίοι με τη σειρά τους στέφονταν από ένα επιστήλιο που κατέληγε σε μια θολωτή οροφή. 

Δύο ακόμη αίθουσες έχουν προταθεί ως βιβλιοθήκες της έπαυλης του Αδριανού: η πρώτη αντιπροσωπεύει το κεντρικό κατά κάποιον τρόπο κτίσμα του συγκροτήματος, με τις διπλοβιβλιοθήκες που αναφέραμε παραπάνω, Hadrian Tivoli PhilosophersRoomκαι η δεύτερη ταυτίζεται με την αποκαλούμενη από άλλους «Αίθουσα των Φιλοσόφων». Η Αίθουσα Α, στο σχέδιο του H. Winnefeld, πράγματι προσφέρει όλα τα αρχιτεκτονικά διακριτικά στοιχεία μιας βιβλιοθήκης των αυτοκρατορικών χρόνων: συμμετρικά διατεταγμένες εσοχές στις τρεις πλευρές της αίθουσας, διαφοροποιημένη την κατά μήκος του άξονα πλευρά ως προς το σχήμα του τοίχου της, και με μία περίσταση σε σχήμα Π να προστατεύει τις πλευρές με τις ενσωματωμένες εσοχές για τα βιβλιοστάσια. Κατά την αντίθετη άποψη όμως, δεν πρόκειται για βιβλιοθήκη αλλά για νυμφαίο, όπως υποστηρίζεται από τον P. Gusman. Hadrian Tivoli reconstructureΗ δεύτερη πιθανολογούμενη βιβλιοθήκη, η Αίθουσα L, σύμφωνα με τον Winnefeld και πάλι, βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά της Ποικίλης και αποτελεί συνδετικό κρίκο με το Teatro Marittimo. Η αίθουσα αυτή έχει τη μορφή βασιλικής και οι εσοχές είναι έτσι διατεταγμένες ώστε να παραπέμπουν στην αρχιτεκτονική τυπολογία του Απολλοδώρου από τη Δαμασκό, όπως διαπιστώνεται από τις βιβλιοθήκες στις Θέρμες του Τραϊανού. Το τμήμα όπου θα μπορούσαν να θησαυρίζονται βιβλία αντιπροσωπεύει η ημικυκλική πτέρυγα απέναντι από την είσοδο, με ορθογώνιες εσοχές, στις οποίες έδινε πρόσβαση μια αντίστοιχη εξέδρα. Την πτέρυγα της εισόδου ορίζουν δύο κίονες, οι οποίοι χρησίμευαν και για τη στήριξη των σταθερών και κινητών πετασμάτων, δηλαδή της θύρας και των υαλοστασίων, δίνοντας ταυτόχρονα άπλετο φως στην αίθουσα, καθώς είχε μάλιστα και βορινό προσανατολισμό. Δύο συμμετρικές δίοδοι στην κάθε κατά μήκος πτέρυγα του κτίσματος έδιναν πρόσβαση στην Ποικίλη Στοά και στο Teatro Marittimo αντίστοιχα. Εύλογα μπορεί να εκφράσει κάποιος την απορία του για την απουσία από το «θερινό ανάκτορο» του Αδριανού μιας βιβλιοθήκης αντιπροσωπευτικής των βαθύτερων ενδιαφερόντων του ίδιου αλλά και του άμεσου κύκλου του για τον κόσμο του βιβλίου, απορία που εκφράζεται και για την ομώνυμη βιβλιοθήκη που δώρισε στους Αθηναίους (Αρχιτ., 139-142).

Επωνυμία: Villa Adriana
Ιστορικό πλαίσιο: Αρχαιότητα
Τόπος: Τίβολι
Αποπεράτωση: 2ος αι. μ.Χ.
Αναφέρει: Πρόσωπα
Αδριανός, αυτοκράτορας
Απολλόδωρος από τη Δαμασκό, αρχιτέκτονας
Εικόνες
Άποψη της υποθετικής ανακατασκευής της βιβλιοθήκης στην έπαυλη του Αδριανού στο Τίβολι, η οποία βασίζεται στη βιβλιοθήκη του Λυκείου. Museo della Civiltà Romana
Κάτοψη της λεγόμενης «Αίθουσας των Φιλοσόφων», στην έπαυλη του Αδριανού στο Τίβολι, σύμφωνα με τον H. Winnefeld.
Κάτοψη της βιβλιοθήκης στην έπαυλη του Αδριανού στο Τίβολι, σύμφωνα με τον H. Winnefeld
Σημειώσεις: Η βιβλιοθήκη του Museo della Civiltà Romana είναι αναπαράσταση της βιβλιοθήκης του Αδριανού στο Τίβολι.
Άδεια χρήσης: In Copyright (InC)
Δικαιώματα: Το σύνολο του περιεχομένου του παρόντος διαδικτυακού τόπου αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία του Κ. Σπ. Στάικου και των συνεργατών του. Το εικαστικό υλικό προέρχεται από την προσωπική συλλογή του Κ. Σπ. Στάικου και ο ίδιος είναι κάτοχος των σχετικών δικαιωμάτων που απαιτούνται για τη δημόσια προβολή και διάθεσή του.
Εμφανίζεται στις συλλογές:Αρχιτεκτονική
Προβολή λιγότερων