Η Βοδληιανή Βιβλιοθήκη στην Οξφόρδη

Η Βοδληιανή βιβλιοθήκη στην Οξφόρδη αναπτύχθηκε σε τρεις διαδοχικές περιόδους.

Ο πρόγονος της Βοδληιανής βιβλιοθήκης είναι η αίθουσα που διαμορφώθηκε ως βιβλιοθήκη πάνω από το Congregation House, με τη χορηγία του Thomas Cobham, πολίτη της Οξφόρδης και επισκόπου του Worcester. Οι εργασίες άρχισαν γύρω στο 1320 και όταν πέθανε ο Cobham, το 1327, δεν είχαν ακόμη ολοκληρωθεί. Ο σχεδιασμός και ο εξοπλισμός της βιβλιοθήκης δεν απομακρύνεται από τα μεσαιωνικά πρότυπα: ένας ορθογώνιος, απρόσωπος χώρος, με μεγάλα υαλοστάσια σε κάθε πλευρικό τοίχο, που στεγάζεται από μια δίρριχτη ξύλινη οροφή. Τα έδρανα προφανώς θα είχαν τοποθετηθεί κάθετα στους πλευρικούς τοίχους, εκατέρωθεν ενός κεντρικού διαδρόμου.

Η δωρεά του δούκα Gloucester. Η δωρεά μιας ιδιαίτερα σημαντικής βιβλιοθήκης στο Πανεπιστήμιο από τον δούκα του Gloucester, Humfrey, υποχρέωσε τους αξιωματούχους του ιδρύματος να αναζητήσουν vodliani6νέα στέγη για τη βιβλιοθήκη. Έτσι, αποφασίστηκε να αναγερθεί μία νέα αίθουσα πάνω από το πλέον σημαντικό δείγμα αρχιτεκτονικής της Οξφόρδης, το Divinity School.  Η απόφαση πάρθηκε το 1444 και υλοποιήθηκε χάρη στην οικονομική ενίσχυση του επισκόπου του Λονδίνου Thomas Kempe. Η νέα αίθουσα άνοιξε για το ακαδημαϊκό κοινό το 1488 και η εικόνα της ήταν πανομοιότυπη με αυτή του Cobham: μια σειρά από συμμετρικά υαλοστάσια στους πλευρικούς τοίχους όριζαν και τη θέση των εδράνων, αφήνοντας έναν κεντρικό διάδρομο ελεύθερο. Η οροφή, δίρριχτη, με εμφανή την ξυλοκατασκευή της, είναι καλυμμένη με σανίδες και οι φέρουσες δοκοί στήριξης ενισχύονται από τοξοειδή ξύλινα υποστηλώματα.

Η βιβλιοθήκη αυτή δεν έμελλε να εξυπηρετήσει το ακαδημαϊκό κοινό περισσότερο από εξήντα χρόνια και ο βασικός λόγος του μαρασμού της ήταν η έλλειψη πόρων για τον εμπλουτισμό vodliani5και τη συντήρησή της. Παράλληλα, μια εξοργιστική αδιαφορία του υπεύθυνου απέναντι στον αλόγιστο δανεισμό πολύτιμων χειρογράφων είχε ως αποτέλεσμα την οριστική απώλεια σοβαρού τμήματος του πλούτου της. Το τελικό χτύπημα έδωσε η μεταφορά των καταλοίπων της βιβλιοθήκης το 1550 από τους βασιλικούς επιτρόπους, ενώ το 1556 πλέον στην άλλοτε βιβλιοθήκη δεν είχαν απομείνει παρά μόνο τα έδρανα. Από τότε και για σαράντα χρόνια, το Πανεπιστήμιο θα λειτουργήσει χωρίς βιβλιοθήκη. 

Όταν ο Thomas Bodley πρότεινε στο Πανεπιστήμιο, με επιστολή του στις 23 Φεβρουαρίου του 1598, να αναλάβει τα έξοδα για την ανάπλαση της βιβλιοθήκης, η πρόταση του έγινε αποδεκτή και έκτοτε δεν έπαψε ως τον θάνατό του να προσφέρει πολλαπλές υπηρεσίες στην πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη.

H χειρονομία του Thomas Bodley.  Πρώτο μέλημά του ήταν η αποκατάσταση της αίθουσας της βιβλιοθήκης και ο επανεξοπλισμός της. Για την ανάπλασή της ο Bodley, έχοντας ως σύμβουλο και Bodleian coat of armsμόνιμο συνεργάτη τον Henry Savile, χρησιμοποίησε στρατό μαστόρων και τεχνιτών με σκοπό να αποδώσει την παλαιότερη αίγλη της. Το κέλυφος της βιβλιοθήκης δεν άλλαξε, ούτε τα βασικά αρχιτεκτονικά στοιχεία της, όπως η είσοδος και τα υαλοστάσια.

Η πολύχρωμη και περίτεχνη οροφή ήταν και το μόνο αρχιτεκτονικό στοιχείο που διαφοροποιούσε την αίθουσα της βιβλιοθήκης από εκείνη του δούκα του Humfrey,Bodleian interior contemporary view καθώς οι επιτοίχιες διακοσμήσεις είχαν περιοριστεί στην εμφανή λιθοδομή που διακρίνει και το εσωτερικό του Divinity School. Ουσιαστική αλλαγή στον εξοπλισμό της βιβλιοθήκης επέφεραν τα νέα βιβλιοστάσια, διατεταγμένα σύμφωνα με τις μεσαιωνικές αντιλήψεις: κάθετα στους πλευρικούς τοίχους και σε συγκεκριμένη θέση ως προς τα υαλοστάσια.

Η βιβλιοθήκη που χρηματοδότησε ο Bodley και εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 1602, αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη και λαμπρότερη της εποχής του και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τις μελλοντικές σπουδαίες πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες της Αγγλίας. O Bodley δεν περιορίστηκε στην ανακατασκευή της προϋπάρχουσας βιβλιοθήκης αλλά χορήγησε επιπλέον χρήματα για την κατασκευή μιας νέας βιβλιοθήκης. Αυτή αναπτύχθηκε στην ανατολική πτέρυγα, που συνορεύει με την κυρίως αίθουσα και ολοκληρώθηκε λίγο πριν από τον θάνατό του, το 1613. Είναι η γνωστή έως και σήμερα βιβλιοθήκη Arts End και διαθέτει βιβλία της Σχολής των Τεχνών.

Τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της διαφέρουν μόνο ως προς το σχέδιο των βιβλιοστασίων. Η οροφή είναι πανομοιότυπη με την προηγούμενη, αλλά κατά πολύ υψηλότερη. Τα βιβλιοστάσια είναι vodliani9επιτοίχια και μάλιστα καλύπτουν το σύνολο των πλευρικών τοιχών, δημιουργώντας δύο ζώνες, που ορίζονται από έναν εξώστη, ο οποίος τρέχει σε όλο το μήκος των βιβλιοστασίων. Η πρόσβαση στο δεύτερο επίπεδο γίνεται μέσω μιας μικρής κλίμακας, ενσωματωμένης στην όλη ξύλινη κατασκευή, η οποία στηρίζεται σε κίονες και πάγκους, που χρησίμευαν στην ανάγνωση. Η διζωνική αυτή βιβλιοθήκη είχε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και αναφορικά με την ταξινόμηση των βιβλίων: οι ογκώδεις και μεγαλόσχημοι τόμοι τοποθετήθηκαν στην πρώτη σειρά των βιβλιοστασίων, ενώ στη δεύτερη ταξινομήθηκαν τα μικρότερου σχήματος βιβλία (Αρχιτ., 343-347). 

Επωνυμία: Bodleian Library (Βοδληιανή Βιβλιοθήκη)
Ιστορικό πλαίσιο: Αναγέννηση
Τόπος: Οξφόρδη
Θεμελίωση: 14ος αι.
Αποπεράτωση: 17ος αι.
Αναφέρει: Πρόσωπα
Μπόντλει, Τόμας Σερ, ιδρυτής βιβλιοθήκης
Εικόνες
Ίχνη από τα αναλόγια που βρίσκονταν άλλοτε ανάμεσα στα παράθυρα της βιβλιοθήκης του δούκα του Hymfrey.
Αλκόβα στη βιβλιοθήκη του δούκα του Humfrey.
Άποψη της αίθουσας της βιβλιοθήκης, όπως διαμορφώθηκε και εξοπλίστηκε με τη χορηγία του Thomas Bodley.
Η βιβλιοθήκη του δούκα του Humfrey.
Το οικόσημο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης με δύο αγγέλους εκατέρωθεν, από την έκδοση John Scolar, ''Questiones super libros Ethicorum Aristotelis'', Oxford 1518.
Σημειώσεις: Τα επίσημα εγκαίνια της Βοδληιανής βιβλιοθήκης πραγματοποιήθηκαν το 1602. Ωστόσο, υπήρξαν και προηγούμενες φάσεις που χρονολογούνται από τον 14ο αι.
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Αρχιτεκτονική
Προβολή λιγότερων