Αθήναιος ο Ναυκρατίτης, γραμματικός & συγγραφέας

Ο Αθήναιος, γεννημένος στη Ναύκρατη, υπήρξε γραμματικός και πολυγραφότατος συγγραφέας και έδρασε γύρω στο 200 μ.Χ. Οι πληροφορίες που διαθέτουμε για τα έργα και τις ημέρες του είναι ελάχιστες. Το μόνο σύγγραμμά του που διασώθηκε, κι αυτό αποσπασματικά, τιτλοφορείται Δειπνοσοφισταί («Συμπόσιο φιλοσόφων») και γράφτηκε στη Ρώμη μεταξύ 193 και 228 μ.Χ. σε 30 βιβλία (Davison, Lit., 152).

Το συμπόσιο λαμβάνει χώρα στο σπίτι του Ρωμαίου Λαρνήσιου, από την τάξη των Ιππέων, όπου είχαν συγκεντρωθεί τριάντα πνευματικοί άνθρωποι, οι οποίοι χαρακτηρίζονται συνοπτικά «σοφιστές» (νομικοί, ποιητές, φιλόσοφοι, φιλόλογοι, γιατροί, μουσικοί).

Στο Α΄ βιβλίο των Δειπνοσοφιστών γίνεται λόγος για τη βιβλιοθήκη του Λαρνήσιου, που ήταν τόσο πλούσια σε αρχαία ελληνικά βιβλία, ώστε να ξεπερνά όλους όσους είχαν φημιστεί athinaiosγια τις συλλογές τους, όπως ο Πολυκράτης ο Σάμιος, ο Πεισίστρατος (ο τύραννος των Αθηνών), ο Ευκλείδης ο Αθηναίος, ο Νικοκράτης ο Κύπριος, κι ακόμη οι βασιλείς της Περγάμου, ο τραγικός ποιητής Ευριπίδης, ο φιλόσοφος Αριστοτέλης, ο Θεόφραστος, και τέλος ο Νηλέας που απέκτησε το σύνολο των έργων του Αριστοτέλη και του διαδόχου του στο Λύκειο, του Θεόφραστου. Ο Κατάλογος αυτός του Αθήναιου μαρτυρεί, πρώτη και μοναδική φορά, τη συγκρότηση βιβλιοθήκης από τον τύραννο της Σάμου Πολυκράτη, τον Ευκλείδη τον Αθηναίο και τον Νικοκράτη από την Κύπρο. Μια ακόμη βιβλιοθήκη που χρονολογείται από την εποχή του Σόλωνα, την είχε συγκροτήσει ο Κλεισθένης, τύραννος της Σικυώνος, ο οποίος μάλιστα λέγεται ότι ευρισκόμενος σε πόλεμο με το Άργος, απαγόρευσε να απαγγέλλεται ο Όμηρος εξαιτίας των συχνών αναφορών του στο Άργος. 

Η επιτομή του έργου αυτού σε 15 βιβλία, που συντάχθηκε τον 10ο αιώνα, αναφέρει περίπου 800 ονόματα συγγραφέων και περισσότερους από 1.200 τίτλους έργων χαμένων σήμερα. Η αξία του έγκειται στην εντυπωσιακή παράθεση πληροφοριών, οι οποίες διατεταγμένες αλφαβητικά προδίδουν την προέλευσή τους από λεξικογραφικά έργα. Λέγεται μάλιστα ότι το πρωτογενές υλικό του ο Αθήναιος το άντλησε από την Αλεξάνδρεια (Βιβλ. Ι, 74, 196).

 

 

Ιστορικό πλαίσιο: Αρχαιότητα
Όνομα/Προσωνυμία: Αθήναιος
Ιδιότητα/Αξίωμα: Γραμματικός
Συγγραφέας
Τόπος γέννησης: Ναύκρατις
Τόπος δράσης: Ρώμη
Χρόνος δράσης: 2ος-3ος αι.
Αναφέρει: Πρόσωπα
Αριστοτέλης, φιλόσοφος
Πολυκράτης, τύραννος της Σάμου
Νηλέας από τη Σκήψη, φιλόσοφος
Θεόφραστος, φιλόσοφος
Λίβιος Λαρνήσιος, συλλέκτης βιβλίων
Εικόνες
Αθήναιος, «Δειπνοσοφιστών Προλεγόμενα», τυπογραφικό δοκίμιο, [Βενετία, Άλδος Μανούτιος, πριν από τις 15 Απριλίου 1498].
Αναφέρεται από: Πρόσωπα
Πεισίστρατος, τύραννος των Αθηνών
Πολυκράτης, τύραννος της Σάμου
Αρτέμων από την Κασσάνδρεια, γραμματικός
Λίβιος Λαρνήσιος, συλλέκτης βιβλίων
Ευριπίδης, ποιητής
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Πρόσωπα
Προβολή λιγότερων
Εικαστικό Υλικό
Προβολή λιγότερων