Ποντάνο, Τζοβάνο συγγραφέας

Ο διάσημος πολιτικός ανήρ και ουμανιστής Giovano Pontano (1426-1503) μαθητής του Panormita στη Νάπολη, γραμματέας του βασιλιά Φερδινάνδου Α΄, έδωσε σύντομα, παράλληλα με την άσκηση των διπλωματικών Pontano Giovanni Giovianoτου καθηκόντων, και χαρακτηριστικά δείγματα της βαθιάς καλλιέργειας και της ποιητικής του φλέβας. Η ιστορία του γύρω από τον πόλεμο της Νάπολης είναι αξιοθαύμαστη, τα ποιητικά του δοκίμια αναδύουν τη χάρη των στίχων του Κάτουλλου, ενώ οι συλλογές του Urania, seu de Stellis και Meteora αναδεικνύουν τον φιλοσοφικό του στοχασμό. Με την ιδιότητα του προϊσταμένου της Ακαδημίας της Νάπολης είχε την ευκαιρία να διορθώσει ένα μεγάλο αριθμό ανέκδοτων χειρογράφων και να ανακαλύψει τα Σχόλια του Δονάτου στον Βιργίλιο κ.ά.

Συγκρότησε μια συλλογή, όπου σύμφωνα με τον Κατάλογο, ο οποίος συντάχθηκε το 1505, δηλαδή δύο περίπου χρόνια μετά το θάνατό του, αριθμούσε 49 τόμους: 34 περγαμηνούς και 15 χαρτώους, άλλους σε χειρόγραφη και άλλους σε έντυπη μορφή. Το περιεχόμενό τους εκφράζει τα ενδιαφέροντα των μελών της ουμανιστικής κοινότητας. Το κύριο σώμα της βιβλιοθήκης του αντιπροσωπεύουν έργα του Ομήρου, του Αριστοτέλη και του Θεόφραστου, ενώ τον κύκλο των πλατωνικών εκπροσωπεί ο Πλωτίνος και τη ρωμαϊκή γραμματεία οι τρεις Ελεγειακοί και οι Οβίδιος, Κικέρωνας και Σενέκας. Η Φυσική Ιστορία του Πλίνιου του πρεσβύτερου συγκαταλέγεται στον κατάλογο της βιβλιοθήκης του, όπως επίσης ο Αμμιανός Μαρκελλίνος, κ.ά. Στη βιβλιοθήκη του συμπεριλαμβάνονται ακόμη βιβλικά και Πατερικά κείμενα, αλλά και μεσαιωνικά συγγράμματα. Από τη σύγχρονη γραμματεία της Αναγέννησης ξεχωρίζουν οι Λόγοι του Donato Acciaiuoli, το De temporibus suis του L. Bruni, κ.ά. Από τη συλλογή αυτή δεν έλειπαν και αραβικά αστρολογικά συγγράμματα.

Η εικόνα που δίνει ο Κατάλογος του 1505 είναι πλασματική, καθώς ικανός αριθμός βιβλίων της συλλογής αφαιρέθηκαν κατά τη σύνταξή του. Ενδεικτικά, από τις εκδόσεις με τα συγγράμματα του Pontano αναγράφονται στον Κατάλογο μόνο οι διάλογοι: Caron et Antonius και το Commentationes in Centiloquium Tholomei. Γνωρίζουμε, ωστόσο, ότι ο Pontano είχε ζητήσει από τον Άλδο Μανούτιο, το 1503, τα αυτόγραφα των Urania και Meteora, των τεσσάρων πρώτων Εκλογών (Egloghe) και άλλα. Γνωρίζουμε ακόμη ότι τη χρονιά της δωρεάς της συλλογής από τη δευτερότοκη κόρη του Ευγενία στη βιβλιοθήκη της εκκλησίας του San Domenico Maggiore της Νάπολης, όλα τα αυτόγραφα των έργων του Pontano δεν περιλαμβάνονταν στο σώμα της δωρεάς, εφόσον ορισμένα από αυτά βρίσκονταν στα χέρια του μαθητή του Pietro Summonte, ο οποίος διοχέτευσε άγνωστο αριθμό στην αγορά μετά τον θάνατο του δασκάλου του. Ο Summonte είχε επίσης στην κατοχή του το σύνολο σχεδόν των αυθεντικών απογράφων του Pontano, τα οποία σταδιακά παρέδιδε προς έκδοση σε διάφορα ιταλικά τυπογραφία της Βενετίας, της Φλωρεντίας και της Νάπολης.

Έτσι, η ανασύσταση της βιβλιοθήκης του Pontano, όπως και τόσων άλλων ανθρώπων της Αναγέννησης, περνάει μέσα από δύσβατες διαδρομές, αλλάζει χέρια, κατά περίπτωση, για να καταλήξει σε διάφορες ιδιωτικές και δημόσιες βιβλιοθήκες. Τεκμήρια για τον ακριβή πλούτο της δεν διασώζονται σε αρχειακές ή άλλες πηγές, όπως λ.χ. το σύγγραμμα Ars grammaticae του γραμματικού Palemone, που αποκτήθηκε από τον Pontano πριν από τον θάνατο του Panormita (1471) και δεν καταγράφηκε σε κανένα κατάλογο της βιβλιοθήκης του (Βιβλ. V, 334-335).

Ιστορικό πλαίσιο: Αναγέννηση
Όνομα/Προσωνυμία: Giovanni Gioviano Pontano (Τζοβάννι Τζοβάνο Ποντάνο)
Ιδιότητα/Αξίωμα: Συγγραφέας
Τόπος δράσης: Νάπολη
Χρόνος γέννησης: 1426
Χρόνος θανάτου: 1503
Χρόνος δράσης: 15ος-16ος αι.
Αναφέρει: Πρόσωπα
Μανούτιος, Άλδος, τυπογράφος
Θεόφραστος, φιλόσοφος
Βιργίλιος, συγγραφέας
Αριστοτέλης, φιλόσοφος
Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, φιλόσοφος - ιστοριογράφος
Οβίδιος, ποιητής
Κικέρων, συγγραφέας & πολιτικός
Εικόνες
Pontano,Giovanni Gioviano.Χαρακτικό από την έκδοση:Reusner,Nicolaus,«Icones sive Imagines viuæ, literis cl. virorum, Italiae, Graeciae, Germaniae, Galliae, Angliae, Vngariae»,Βασιλεία,1589.
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Πρόσωπα
Προβολή λιγότερων