Η Βιβλιοθήκη του Μαλατέστα στην Τσεζένα

Η μονή του Αγίου Φραγκίσκου στην Τσεζένα, που χρονολογείται από τον 13ο αιώνα, είχε καταστεί έδρα ενός studium από τα μέσα του 14ου αιώνα, οι εργασίες του οποίου υποστηρίζονταν από μια συλλογή βιβλίων. Ο ηγεμόνας της Τσεζένα Novello Malatesta, κατεχόμενος από έντονα φιλοβιβλικά αισθήματα, ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Matteo Nuti τον σχεδιασμό μιας βιβλιοθήκης που να προβάλλει την προσωπικότητά του.

Ο Nuti, ο αυτοαποκαλούμενος Δαίδαλος, μαθητής του Leon Battista Alberti, σχεδίασε μια βιβλιοθήκη σύμφωνα με τα πρότυπα του Michelozzo, αλλά το ιδιαίτερο ύφος της και ο συνδυασμός δωρικού ρυθμού και αναγεννησιακής αισθητικής είναι αυτά που της προσέδωσαν τη μοναδικότητα που τη διακρίνει. Η μνημειακή πύλη εισόδου, οι διαστάσεις της αίθουσας, το ύψος της κιονοστοιχίας σε σχέση με την ­κεντρική θολωτή οροφή και τα σταυροθόλια, και το ύψος των υαλοστασίων σε σχέση με τα έδρανα, την αναδεικνύουν ως ιδανικό χώρο μελέτης και περισυλλογής για τα μέτρα της εποχής και όχι μόνο.

Την πορτοσιά της εισόδου προς τη βιβλιοθήκη σχεδίασε ο Agostino di Duccio, ενώ η μονόφυλλη σκαλιστή θύρα είναι έργο του Cristoforo da San Giovanni in Persiceto. Δύο ραβδωτές παραστάδες καταλήγουν Malatestiana entrance portalσε κιονόκρανα, που στέφονται με τη σειρά τους από δύο ασπίδες με το οικόσημο της οικογένειας Malatesta. Η πορτοσιά καταλήγει σε αέτωμα, στο κέντρο του οποίου σκαλίστηκε ανάγλυφα το έμβλημα του Malatesta: ένας ελέφαντας συνοδευόμενος από τη ρήση Elephas Indicus culices non timet (Ο ινδικός ελέφαντας δεν φοβάται τα κουνούπια). Στη δεξιά πλευρά της θύρας, όπως βλέπουμε την αίθουσα της βιβλιοθήκης, μία εγχάρακτη πέτρινη πινακίδα μνημονεύει τη χειρονομία του κτήτορα: MAL. NOV. PAN. F. HOC DEDIT OPUS (Ο Malatesta No­vello, γιος του Pandolfo, προσέφερε το έργο αυτό). Την επιγραφή αυτή συμπλήρωνε μία ακόμη, που μαρτυρεί τον αρχιτέκτονα του σχεδιασμού της και αργότερα τοποθετήθηκε στο εσωτερικό της αίθουσας της βιβλιοθήκης:

 

MATHEVS. NVTIVS.

FANENSI EX VRBE. CREATVS.

DEDALVS ALTER. OPVS.

TANTVM. DEDVXIT. AD. VNGVEM.

 

Η αίθουσα της βιβλιοθήκης, διαστάσεων 40,85×10,4 μ., σε αναλογία 1:4, διακρίνεται για την εξαιρετική πλαστικότητά της. Είναι τρίκλιτη, με δύο σειρές Novello Malatestaραβδωτούς κίονες από πέτρα να στέφουν κιονόκρανα σχεδιαστικά ανόμοια μεταξύ τους, με στοιχεία παρμένα από ιωνικά και κορινθιακά κεφαλοκόλονα, στα οποία κυριαρχούν τα οικόσημα της οικογένειας των Malatesta. Οι τοξοστοιχίες που στηρίζουν οι κίονες καταλήγουν σε κυλινδρικό θόλο στο κεντρικό κλίτος και σε σταυροθόλια στα δύο εκατέρωθεν συμμετρικά κλίτη. Μια σειρά πλευρικών ημικιόνων από οπτόπλινθους διαμορφώνει φατνώματα, σε κάθε ένα από τα οποία ενσωματώνονται τρεις σειρές εδράνων, που φωτίζονται από δύο υαλοστάσια. Στο τέλος του κεντρικού κλίτους ανοίγεται στρογγυλός φωταγωγός (μάτι), ενώ το δάπεδο καλύπτεται με τετράγωνα κεραμικά πλακάκια, τοποθετημένα ρομβοειδώς.

Κάθε πλευρά είναι εξοπλισμένη με 29 έδρανα, τα οποία είναι διακοσμημένα, από την πλευρά του κεντρικού κλίτους, με σκαλιστά έγχρωμα εμβλήματα της οικογένειας Malatesta. Το έδρανο συνίσταται σε έναν πάγκο και ένα αναλόγιο, κάτω από το οποίο φυλάσσονταν σε ράφια οι κώδικες, ενώ η μπροστινή πλευρά του αναλόγιου έπαιζε και τον ρόλο «πλάτης». Μια μεταλλική βέργα, που διατρέχει το έπιπλο στην εσωτερική του πλευρά, χρησίμευε για το δέσιμο των κωδίκων στα έδρανα με αλυσίδες. Τα έδρανα δεν ήταν ελεύθερα στον χώρο, αλλά αποτελούσαν συνεχόμενη κατασκευή, με ένα ψευτοπάτωμα να τα συνδέει στη θέση του αναγνώστη, εν είδει υποποδίου (Αρχιτ., 279-285).

 

 

 

Επωνυμία: Biblioteca Malatestiana (Βιβλιοθήκη του Μαλατέστα / Μαλατεστιάνα)
Ιστορικό πλαίσιο: Αναγέννηση
Τόπος: Τσεζένα
Αρχιτέκτονας: Ματτέο Νούτι
Αποπεράτωση: 15ος αι.
Αναφέρει: Εικόνες
Γενική άποψη της αίθουσας της βιβλιοθήκης του Νοβέλλο Μαλατέστα από την κεντρική είσοδο.
Άποψη της κεντρικής θύρας της βιβλιοθήκης Μαλατεστιάνα με φόντο την εσωτερική αρχιτεκτονική διάταξη της κιονοστοιχίας.
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Αρχιτεκτονική
Προβολή λιγότερων