Βιβλιοθήκη του Τραϊανού

Το πνευματικό περιβάλλον και η βιβλιοθήκη του Τραϊανού στο Forum.  Η τελευταία μεγάλη και σημαντική βιβλιοθήκη που οικοδομήθηκε στη Ρώμη είναι προϊόν της πρωτοβουλίας του αυτοκράτορα libTrai1Τραϊανού (98-117 μ.Χ.) και σηματοδοτεί ταυτόχρονα μια νέα περίοδο της λατινικής λογοτεχνίας, αλλά και της πνευματικής ζωής στη Ρώμη, η οποία θα κλείσει με τον Μεγάλο Κωνσταντίνο. Οι φιλόσοφοι υπέστησαν τον τελευταίο διωγμό επί Δομιτιανού, όμως στα χρόνια του Τραϊανού όχι μόνο επέστρεψε στο αυτοκρατορικό περιβάλλον ο Δίων ο Κοκκηιανός από την Προύσα, αλλά η φιλοσοφία έγινε αποδεκτή από την Αυλή, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να καταστεί προπύργιο της αυτοκρατορικής ισχύος. Ο Αδριανός, λίγο αργότερα, εξασφάλισε ασυλία στους δασκάλους της φιλοσοφίας, καθιερώνοντας ακόμη και τη γενειάδα του φιλοσόφου ηγεμόνα. Έτσι, άρχισε να γίνεται πραγματικότητα το όραμα του Σενέκα για τον ιδανικό μονάρχη, ο οποίος θα ήταν εμποτισμένος από στωικές πεποιθήσεις. Μέσα στο κλίμα αυτό, οι άνθρωποι των γραμμάτων άρχισαν να προσεγγίζουν τον χριστιανισμό, θεωρώντας ότι αποτελεί συνέχεια και ολοκλήρωση της αρχαίας φιλοσοφίας, όπως άλλωστε υποστήριζε αρχικά η Στοά και αργότερα ο Νεοπλατωνισμός. Σε αυτό το πνευματικό πλαίσιο, όπου η λατινική λογοτεχνική παραγωγή θα κάνει αισθητά βήματα οπισθοχώρησης και προσωπικότητες όπως ο Τερτυλλιανός και ο Απουλήιος σπανίζουν, η Ρώμη υποβαθμίζεται ως κέντρο πνευματικής ισχύος, αλλά παραμένει ως κιβωτός για τη διαφύλαξη της ελληνορωμαϊκής κληρονομιάς. Γίνεται μεγάλη προσπάθεια να διατηρηθεί ό,τι έχει κατακτηθεί, οικοδομούνται μεγάλες βιβλιοθήκες και σε άλλα μέρη της αυτοκρατορίας και ο Αδριανός εγκαινιάζει στη Ρώμη το πρώτο κρατικό πανεπιστήμιο, το Athenaeum. Ο παγκόσμιος πολιτιστικός χάρτης γίνεται δίγλωσσος και όπως χαρακτηριστικά παρατηρεί ο Γιουβενάλης, εκφράζοντας το παράπονό του, η Ρώμη έχει γίνει μία ελληνική πόλη. 

Η διπλοβιβλιοθήκη του Τραϊανού.Η διπλοβιβλιοθήκη του Τραϊανού, η οποία εκφράζει με ιδανικό τρόπο τη διπλή γλώσσα του ρωμαϊκού πολιτισμού, εγκαινιάστηκε πιθανότατα επί Αδριανού και έφερε traianτην ονομασία Bibliotheca Divi Traiani. Σχετικά με τη σημασία της βιβλιοθήκης και τον ρόλο του Forum του Τραϊανού στην καθημερινότητα των Ρωμαίων, οι πληροφορίες που αντλούμε από τα λογοτεχνικά κείμενα είναι ελάχιστες, παρότι είναι η μοναδική βιβλιοθήκη της Ρώμης που γλύτωσε από την κακοδαιμονία των βιβλιοθηκών, δηλαδή την πυρκαγιά. Ως μόνοι χρήστες της αναφέρονται ο Γέλλιος –ο οποίος μνημονεύει ότι, αναζητώντας κάτι άλλο στη Bibliotheca Templi Traiani, έπεσαν στα χέρια του διατάγματα πραιτόρων της πρώιμης εποχής, τα οποία θεώρησε σκόπιμο να διαβάσει– και ο συγγραφέας της Historia Augusta (ιστορικός της ύστερης εποχής της ρωμαϊκής λογοτεχνίας), η οποία πρέπει να συντάχθηκε κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 4ου αιώνα. Ο συγγραφέας μαρτυρεί ότι, ανάμεσα σε άλλα βιβλία, συμβουλεύτηκε τα libri lintei του αυτοκράτορα Αυρηλιανού και τα libri elephantine του Τάκιτου, παραδίδοντας μάλιστα και τον αριθμό του βιβλιοστασίου (ερμαρίου) στο οποίο ήταν καταχωρισμένο το βιβλίο που είχε στα χέρια του. Σχετικά με τη βιβλιοθήκη γνωρίζουμε επίσης, ότι κάποια εποχή για άγνωστους λόγους, τμήμα μάλλον του υλικού της μεταφέρθηκε προσωρινά στις μεγάλες Θέρμες του Διοκλητιανού και επανήλθε στην αρχική του θέση στα χρόνια του Σιδωνίου από την Απολλωνία, τον 5ο αιώνα. Πιο συγκεκριμένα, την 1η Ιανουαρίου του 465 μ.Χ., ο Σιδώνιος εκφώνησε πανηγυρικό προς τιμήν του αυτοκράτορα Αβίτου και ως ανταμοιβή τοποθετήθηκε η προτομή του και στις δύο βιβλιοθήκες του Τραϊανού, ανάμεσα σ’ εκείνες άλλων διακεκριμένων συγγραφέων (Βιβλ. ΙΙ, 184-190).

              

 

 

 

 

 

Επωνυμία: Bibliotheca Tempi Traiani (Βιβλιοθήκη του Τραϊανού στο Forum)
Bibliotheca Ulpia
Bibliotheca Divi Traiani
Ιστορικό πλαίσιο: Αρχαιότητα
Τόπος ίδρυσης: Ρώμη
Τόπος λειτουργίας: Ρώμη
Χρόνος ίδρυσης: 2ος αι. μ.Χ.
Αναφέρει: Πρόσωπα
Δομιτιανός, Ρωμαίος αυτοκράτορας
Τερτυλλιανός Κόιντος Σεπτίμιος, συγγραφέας
Τραϊανός, Ρωμαίος αυτοκράτορας
Αδριανός, αυτοκράτορας
Εικόνες
Αναπαράσταση της βορεινής πτέρυγας της βασιλικής Ulpia, ο βορειοδυτικός τοίχος της οποίας αποτελούσε μεσοτοιχία με τις δίδυμες βιβλιοθήκες, σύμφωνα με σχέδια του Julien Guadet (1867), από την έκδοση: ''Ruins of Ancient Rome''.
Τομή μιας από τις δίδυμες βιβλιοθήκες, σύμφωνα με το σχέδιο του James E. Packer.
Αναφέρεται από: Πρόσωπα
Πόστουμος Άννιος, βιβλιοφύλακας
Τραϊανός, Ρωμαίος αυτοκράτορας
Απολλόδωρος από τη Δαμασκό, αρχιτέκτονας
Αρχιτεκτονική
Η Ακαδημία του Πλάτωνα
Άδεια χρήσης: In Copyright (InC)
Δικαιώματα: Το σύνολο του περιεχομένου του παρόντος διαδικτυακού τόπου αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία του Κ. Σπ. Στάικου και των συνεργατών του. Το εικαστικό υλικό προέρχεται από την προσωπική συλλογή του Κ. Σπ. Στάικου και ο ίδιος είναι κάτοχος των σχετικών δικαιωμάτων που απαιτούνται για τη δημόσια προβολή και διάθεσή του.
Εμφανίζεται στις συλλογές:Βιβλιοθήκες
Προβολή λιγότερων