Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη

Ιστορική αναδρομή. Η ίδρυση της Βιβλιοθήκης της Κοζάνης συνδέεται άμεσα με την απαρχή της οργανωμένης εκπαίδευσης στην πόλη και τη λειτουργία του Σχολείου της Κοζάνης, που τοποθετείται χρονικά περί τα τέλη του 17ου αιώνα. Πρώτος δάσκαλος ήταν για τρία χρόνια (1676–1679) ο λόγιος και συγγραφέας Γεώργιος (Γρηγόριος) Κονταρής (1638–1698), επίσκοπος Σερβίων (1685–1690) και μητροπολίτης Σμύρνης (1690–1698). 

Η συγκρότηση του Σχολείου, και κατ’ επέκταση της Βιβλιοθήκης, υπήρξε πρωτοβουλία πλούσιων Κοζανιτών, εμπόρων και λογίων, που παροικούσαν στην Κεντρική Ευρώπη και οι οποίοι, εμφορούμενοι από την αγάπη για την πατρίδα τους και τη συντελούμενη εκείνη την εποχή άνθηση του εμπορίου και της βιοτεχνίας στη Δυτική Μακεδονία, αποφάσισαν να χρηματοδοτήσουν την ίδρυση σχολείου και την οργάνωση σχολικής βιβλιοθήκης. Ταυτόχρονα, δώρισαν τμήματα ή ολόκληρες ιδιωτικές βιβλιοθήκες, αποτελούμενες από παλιές συλλογές βιβλίων, χειρογράφων και χαρτών, για τη συγκρότηση της σχολικής βιβλιοθήκης. Η εκπαίδευση, όπως πίστευαν και οι Κοζανίτες της διασποράς, θα έπαιζε σημαντικό ρόλο στη μεταφορά των ιδεών του Νεοελληνικού Διαφωτισμού στον υπόδουλο ελληνικό λαό και θα συνέβαλλε σταδιακά στον σχηματισμό μιας εθνικής ταυτότητας.  

Η ύπαρξη τα επόμενα χρόνια και άλλων ιεροδιδασκάλων, με σπουδαιότερο ανάμεσά τους τον Ευγένιο Βούλγαρη (1716–1806) –δίδαξε στο Σχολείο την περίοδο 1746–1749–, συντέλεσε καθοριστικά στην προσπάθεια που είχε αρχίσει και συνεχιζόταν για τον εμπλουτισμό της Σχολικής Βιβλιοθήκης με ιδιωτικές συλλογές, αποτελούμενες κυρίως από βιβλία θρησκευτικού, αλλά και φιλολογικού, φιλοσοφικού και ιστορικού περιεχομένου.

Σύμφωνα με έναν χειρόγραφο κατάλογο της Βιβλιοθήκης το 1690 συγκροτήθηκε ένας πυρήνας 440 θρησκευτικών και φιλολογικών βιβλίων, ο οποίος συνέχισε να εμπλουτίζεται τα επόμενα χρόνια. Το 1800 ο αριθμός των βιβλίων έχει διπλασιαστεί φτάνοντας τους 822 τόμους.

Το 1813 η Βιβλιοθήκη μεταφέρθηκε σε κτίριο που χτίστηκε δίπλα στη εκκλησία του Αγίου Νικολάου, στο κέντρο της πόλης, και παραπλεύρως οικοδομήθηκε και άλλο κτίριο, με την ονομασία «Οίκος Βελτιώσεως», που θα λειτουργούσε ως χώρος μελέτης και συγκεντρώσεων των «πεπαιδευμένων» της εποχής. Η μεταφορά της Βιβλιοθήκης σε νέο χώρο δεν συνδεόταν μόνο με χωροταξικούς λόγους, αλλά και με την αλλαγή της έως τότε επικρατούσας στερεότυπης αντίληψης ότι το βιβλίο είναι συνυφασμένο με την εκπαιδευτική διαδικασία και άρα όφειλε να στεγάζεται στον σχολικό χώρο. Η μετατροπή της Βιβλιοθήκης από σχολική σε κοινοτική ήταν πρωτοποριακή κίνηση στον ελλαδικό χώρο. 

Η αστικοποίηση της Κοζάνης, σε συνδυασμό με την άποψη ενός κύκλου λογίων που κυκλοφορούσε σε όλες τις χώρες της Δύσης ότι η Βιβλιοθήκη στήριζε πολλαπλώς την παιδεία, ώθησε φιλοπρόοδους Κοζανίτες να χτίσουν το θολωτό οικοδόμημα που φιλοξενούσε την Κοινοτική –πλέον– Βιβλιοθήκη μαζί με τον Οίκο Βελτιώσεως, επιδιώκοντας να δημιουργήσουν ένα κέντρο πνευματικό, όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και ολόκληρης της περιοχής των Βαλκανίων.

Οι δωρεές βιβλίων από σημαντικούς Έλληνες του εξωτερικού (γιατροί, ιερείς, λόγιοι κ.λπ.) συνεχίστηκαν και μετά την ίδρυση εθνικού ελληνικού κράτους, με αποτέλεσμα το 1862 η Κοινοτική Βιβλιοθήκη να αριθμεί 2.600 τόμους και το 1880, σύμφωνα με ατεκμηρίωτα πάντως στοιχεία, 6.600 τόμους. Εξαιτίας των συνεχώς αυξανόμενων προσκτήσεων της Βιβλιοθήκης, το 1873 έγινε προσθήκη μιας αίθουσας και νέα αρίθμηση και ταξινόμηση των βιβλίων.

Κατά το τέλος του 19ου αιώνα, η λειτουργία του Σχολείου και της Βιβλιοθήκης κλονίστηκε από τις συνέπειες της παρακμής των ελληνικών παροικιών στην Αυστροουγγαρία και από τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζε η Κοζάνη. Ως απότοκο αυτών των εξελίξεων, στις αρχές του 20ού αιώνα ο Οίκος Βελτιώσεως αναγκάστηκε να κλείσει, εν αντιθέσει με τη Βιβλιοθήκη που συνέχισε να λειτουργεί.

Το 1916 πραγματοποιήθηκε η δεύτερη τολμηρή αλλαγή στο ιδιοκτησιακό και διαχειριστικό καθεστώς της Βιβλιοθήκης⸱ από κοινοτική, που διαδέχτηκε τη σχολική το 1813, περνά πλέον στη δικαιοδοσία ενός σωματείου με την ονομασία «Αναγνωστήριον Κοζάνης», το οποίο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του τότε επισκόπου Ειρηνουπόλεως και αργότερα Οικουμενικού Πατριάρχη Φωτίου Β΄, με σκοπό την πνευματική επικοινωνία των μελών του και την πνευματική βελτίωση της κοινωνίας της Κοζάνης.

Το σωματείο αριθμούσε 100 περίπου μέλη. Ιδρυτικά μέλη και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του ήταν σημαίνοντα πρόσωπα της κοινωνίας της πόλης (λόγιοι, επιστήμονες, δημόσιοι λειτουργοί και κληρικοί), όπως ο Γεώργιος Κ. Βαρβούτης, δικηγόρος, βουλευτής και υπουργός, ο Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης, δικηγόρος και λογοτέχνης, ο Παναγιώτης Ν. Λιούφης, γυμνασιάρχης και συγγραφέας του έργου Ιστορία της Κοζάνης, ο Κωνσταντίνος Μ. Παπακωνσταντίνου, λογοτέχνης κ.ά. Τα ισχνά οικονομικά του σωματείου ενίσχυσαν με χορηγίες ο Δήμος και η Κοινότητα Κοζάνης, ενώ τη Βιβλιοθήκη στήριξαν με δωρεές βιβλίων το Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός, η Βιβλιοθήκη της Βουλής κ.ά.

Αναφορικά με την οργάνωση της Βιβλιοθήκης, ο έφορος είχε την ευθύνη της λειτουργίας, της συντήρησης και του εμπλουτισμού της με αγορές βιβλίων, ενώ ο βιβλιοφύλακας ήταν αρμόδιος για την ταξινόμηση και καταλογογράφηση των βιβλίων και για την εξυπηρέτηση των αναγνωστών. Ας σημειωθεί ότι το αναγνωστήριο δεν ήταν ανοιχτό στο κοινό, αλλά μόνο στα μέλη, τα οποία έπρεπε να πληρώνουν μηνιαία συνδρομή ύψους 2 δραχμών. 

Ωστόσο, τα περιορισμένα οικονομικά του συνδέσμου καθώς και οι πολιτικές και στρατιωτικές συγκυρίες στο εσωτερικό της χώρας (Διχασμός και διαμάχη μεταξύ βενιζελικών και βασιλικών) και το εξωτερικό (Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος), δεν επέτρεψαν τη συνέχιση της λειτουργίας του Αναγνωστηρίου, το οποίο αρχικά ανέστειλε τη λειτουργία του, ενώ μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή διαλύθηκε και τη Βιβλιοθήκη ανέλαβε τελικά ο Δήμος.

Το 1923 η Βιβλιοθήκη εγκαταστάθηκε σε μία από τις αίθουσες του Δημαρχείου και παρέμεινε εκεί μέχρι το 1934, όταν και μεταφέρθηκε στους ημιυπόγειους χώρους του νεόδμητου τότε δημαρχιακού μεγάρου.

Το 1946 ιδρύθηκε το Μόνιμο Τοπικό Αρχείο Κοζάνης των Γενικών Αρχείων του Κράτους, στο οποίο πέρασαν, σύμφωνα με τον νόμο, τμήματα του αρχειακού υλικού που φυλάσσονταν στη Δημοτική Βιβλιοθήκη, ενώ διευθυντής του ήταν έως το 1972 ο Νικόλαος Π. Δελιαλής (1895–1979). Ο Δελιαλής υπήρξε και έφορος της Βιβλιοθήκης από το 1930 έως το 1959. Κατά τη διάρκεια αυτών των 30 χρόνων η Βιβλιοθήκη άκμασε και χάρη στην προσήλωση και στις αδιάκοπες προσπάθειες του εφόρου της. Σε αφιέρωμα του 1983 του περιοδικού Ελιμειακά για τον Ν. Δελιαλή, ο φίλος του και παλιός γυμνασιάρχης του Σχολείου Κοζάνης Αθανάσιος Σ. Καρακούλας αναφέρεται χαρακτηριστικά στη σχέση εκείνου με τη Βιβλιοθήκη: «Η Βιβλιοθήκη ήταν το σπίτι του, και παιδιά του τα βιβλία. Γι’ αυτή μόνο έζησε και αγωνίσθηκε, χωρίς να λογαριάσει τίποτα άλλο. Στην εισβολή των Γερμανών και με το βομβαρδισμό της πόλης το 1941, ενώ οι άλλοι την εγκατέλειψαν, παρέμεινε και με κίνδυνο της ζωής του φρόντισε και εξασφάλισε τους θησαυρούς της απ’ την αρπαγή και τη λεηλασία σε κατάλληλες κρύπτες». Εκτός όμως από ψυχή της Βιβλιοθήκης, ο Δελιαλής υπήρξε μια ιδιαίτερα πολυσχιδής πνευματική προσωπικότητα, καθώς συνέγραψε 40 βιβλία. Για την πολύμορφη δράση του τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με Δημόσιο Έπαινο, ενώ ο Δήμος Κοζάνης του απένειμε το 1971 το Χρυσό Μετάλλιο της πόλης. Τον διαδέχτηκε, ένα εξίσου σημαντικό πρόσωπο στην ιστορία της Βιβλιοθήκης, ο Βασίλης Σαμπανόπουλος (1960–1982, 1993–1996), δραστήριος τοπικός ιστορικός.

Το 1963 η Βιβλιοθήκη μεταστεγάστηκε στη νεοανεγερθείσα επέκταση του Δημαρχείου, της οποίας το ισόγειο και ο πρώτος όροφος κατασκευάστηκαν με χορηγία των αδελφών Κωνσταντίνου και Δημητρίου Ιωαν. Κοβεντάρου, ομογενών Κοζανιτών που ζούσαν στις ΗΠΑ. Τα δύο αδέλφια χρηματοδότησαν επίσης την ανέγερση κτιρίου στο οποίο στεγάστηκε το ωδείο της πόλης. Προς τιμήν των δύο χρηματοδοτών η Βιβλιοθήκη ονομάστηκε πλέον Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, ονομασία που διατηρεί μέχρι σήμερα.

Το 1986 μετακόμισε σε άλλο κτίριο του Δήμου, στο εμπορικό κέντρο (πλατεία 28ης Οκτωβρίου 7), ενώ μετατράπηκε σε ΝΠΔΔ του Δήμου Κοζάνης (απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Κοζάνης 40/86, ΦΕΚ 382, Β΄, 10.6.1986), διοικούμενο από Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο ορίζεται από το Δημοτικό Συμβούλιο για θητεία αντίστοιχη με τη δική του.

Είκοσι χρόνια μετά ξεκίνησε σε οικόπεδο απέναντι από τον Δημοτικό Κήπο (Κωνσταντίνου Δαβάκη 9) η κατασκευή κτιρίου που θα στέγαζε την Κοβεντάρειο Δημοτική Βιβλιοθήκη και το Μουσείο της. Το νέο κτίριο, συνολικής έκτασης 6.800 τ.μ., ολοκληρώθηκε το 2019 και εγκαινιάστηκε στις 10 Οκτωβρίου του 2019. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ (2007–2013) και η δαπάνη ανήλθε στα 7.110.358 ευρώ.

Το κτίριο περιλαμβάνει τη Βιβλιοθήκη (2.328 τ.μ.), το Μουσείο (1.000 τ.μ.) και τους κοινόχρηστους χώρους υποδοχής και εξυπηρέτησης του κοινού (725 τ.μ.). Η Βιβλιοθήκη λειτουργεί με τους όρους μιας τυπικής δημοτικής βιβλιοθήκης, διαθέτοντας αναγνωστήριο, δανειστικό τμήμα, παιδικό τμήμα, ειδικούς χώρους για μελετητές και ερευνητές. Επίσης υπάρχει εργαστήριο συντήρησης βιβλίων και παλαιτύπων, καθώς η Βιβλιοθήκη συγκεντρώνει έντυπο και χειρόγραφο υλικό που καλύπτει πέντε αιώνες. Όσον αφορά το Μουσείο, αντλεί τα εκθέματά του από τις συλλογές της Βιβλιοθήκης, επιδιώκοντας να παρουσιάσει συνολικά και να σχολιάσει την Κοζάνη και την κοινωνία της αλλά και τις παροικίες των Κοζανιτών στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα. Τα εκθέματα αντανακλούν το κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο της εποχής και αναδεικνύουν τον ρόλο που διαδραμάτισαν και διαδραματίζουν η Εκκλησία, οι λόγιοι, οι επιστήμονες, οι έμποροι και οι υπόλοιποι δωρητές στον εμπλουτισμό και στην ανάπτυξη της Βιβλιοθήκης. 

Σύστημα ταξινόμησης και καταλογογράφησης. Το 1873 ταυτόχρονα με την επέκταση του κτιρίου της Κοινοτικής Βιβλιοθήκης, λόγω της μεγάλης αύξησης του αριθμού των βιβλίων (από τους 1.000 τόμους το 1830 έφτασαν τους 2.600 το 1862), ορίστηκε επιτροπή για την αναταξινόμηση των βιβλίων και την ανασύνταξη του χειρόγραφου γραμματολογικού καταλόγου της Βιβλιοθήκης. Μέχρι το τέλος του χρόνου η επιτροπή είχε ολοκληρώσει το έργο της.

Η ταξινόμηση που χρησιμοποίησαν ήταν ειδολογική. Χώρισαν δηλαδή το υλικό σε έξι κατηγορίες, τις οποίες ονόμασαν «τμήματα» και ακολούθως τις διαίρεσαν σε υποκατηγορίες. Ο Κατάλογος της Κοινοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης, που παραδόθηκε στο Αναγνωστήριο Κοζάνης το 1916, κατέγραφε τα βιβλία κατά θεματικές ενότητες. Οι τίτλοι των βιβλίων ήταν 3.229 και οι τόμοι 6.620.

Το 1923, με την παράδοση της Βιβλιοθήκης και των περιουσιακών της στοιχείων στον Δήμο Κοζάνης, ο φιλόλογος Γ. Παναγιωτίδης ανέλαβε την ταξινόμηση και καταλογογράφηση των 6.261 τόμων βιβλίων, 684 χειρόγραφων κωδίκων και κωδίκων εγγράφων και 307 περιοδικών, όπως υπολογίστηκαν μετά το τέλος της διαδικασίας. Ο Γ. Παναγιωτίδης κατέταξε τα βιβλία κατά επιστημονικές κατηγορίες, τις οποίες σήμανε στον κατάλογο της ταξινόμησής τους με σύμβολα και αριθμούς για να εντοπίζεται εύκολα το βιβλίο στα βιβλιοστάσια. Τα τμήματα που δημιούργησε ήταν τρία: το επιστημονικό, το λαϊκό και το μαθητικό.

Τα επόμενα χρόνια οι προσπάθειες καταλογογράφησης των συλλογών της Βιβλιοθήκης συνεχίστηκαν, έστω και αποσπασματικά. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1990 η Κοβεντάρειος λειτούργησε δανείζοντας κυρίως λογοτεχνικά βιβλία, χωρίς δελτιοκατάλογο για το κοινό, παρά μόνο με κάποια χειρόγραφα δελτία που συμπληρώνονταν προς διευκόλυνση των υπαλλήλων. Ωστόσο, η αύξηση των επισκεπτών και η ανάπτυξη της τεχνολογίας των πληροφοριών ώθησε τους υπεύθυνους της Βιβλιοθήκης να προχωρήσουν στην ηλεκτρονική καταλογογράφηση των συλλογών, βασισμένη στα σύγχρονα πρότυπα ταξινόμησης (σύστημα DEWEY, AACR) και με ανοιχτή αναζήτηση του καταλόγου της. Η μηχανογράφηση και η τεκμηρίωση του υλικού της Βιβλιοθήκης ξεκίνησε το 2000 με το σύστημα LIBRETTO, ακολούθησε το 2007 το ΑΒΕΚΤ και σήμερα χρησιμοποιείται το ΚΟΗΑ. Ταυτόχρονα µέσω προγραμμάτων της Κοινωνίας της Πληροφορίας τεκμηριώνεται το παλιό υλικό στο λογισμικό ΤΑΧΙΝΟΜΙΑ.

Οργάνωση της Κοβενταρείου. Η Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης αποτελεί από το 1986, με υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 382, Β΄, 10.6.1986), τμήμα του Δήμου Κοζάνης και είναι υπό την άμεση εξάρτηση και εποπτεία του. Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης είναι ο εκάστοτε δήμαρχος ή ένας αντιδήμαρχος του Δήμου Κοζάνης, τον οποίο ορίζει ο δήμαρχος. Το Διοικητικό Συμβούλιο εκλέγεται από το Δημοτικό Συμβούλιο και τα μέλη του εκλέγουν αντιπρόεδρο και γραμματέα. Το Διοικητικό Συμβούλιο αποτελείται από πρόεδρο, αντιπρόεδρο (και αναπληρωματικό), καθώς και εννιά μέλη (και άλλα εννιά αναπληρωματικά). Η Βιβλιοθήκη προβλέπει θέση διευθυντή, τρεις θέσεις βιβλιοθηκονόμων και μία θέση διοικητικού υπαλλήλου. 

Η Κοβεντάρειος αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες στην Ελλάδα, διαθέτοντας περισσότερα από 150.000 βιβλία, 400 χειρόγραφα, 300 κώδικες, 70.000 λυτά έγγραφα και 400.000 σελίδες ψηφιακής συλλογής. Στις συλλογές της Κοβενταρείου εκτός από το σύγχρονο κομμάτι περιλαμβάνονται ως διακριτές κατηγορίες: α) τα  χειρόγραφα, β) τα έντυπα, γ) το τοπικό ιστορικό αρχείο, δ) η αρχαιολογική συλλογή, ε) η βιβλιοθήκη Ψαριανού και στ) η συλλογή χαρτών που οργανώθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στεγάζεται στο Αρχοντικό Λασσάνη.

Συλλογές της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης 
Χειρόγραφα Είναι πάνω από 400, το παλαιότερο του 1022. Τα περισσότερα είναι μεταβυζαντινά και νεότερα, κυρίως του 18ου και 19ου αιώνα, που σχετίζονται με την Κοζάνη. Σχεδόν όλα τα χειρόγραφα είναι χαρτώα.
Έντυπα Τα περισσότερα είναι δωρεές κυρίως Κοζανιτών και ανήκουν στην περίοδο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού (18ος–19ος αιώνας). Επίσης, θησαυρίζεται ένας σημαντικός αριθμός βιβλίων από τον 15ο έως τον 17ο αιώνα. Ανάμεσά τους επτά αρχέτυπα (1494–1500), με πρώτο το λατινικό βιβλίο του J. M. Ferrarius, Expositiones super tractatum de urinis… (Μιλάνο 1494), εκδόσεις έργων του Αριστοτέλη, του Πίνδαρου, η πρώτη ελληνική εφημερίδα που σώζεται (Εφημερίς), η Χάρτα του Ρήγα, εκδόσεις του γνωστού τυπογράφου της Βενετίας Άλδου Μανούτιου κ.ά.
Τοπικό και Ιστορικό Αρχείο  Λυτά αρχειακά έγγραφα και δεμένοι κώδικες εγγράφων κυρίως από την Τουρκοκρατία. Η συλλογή αποτελείται από εκκλησιαστικά έγγραφα, πρακτικά της Δημογεροντίας, καθώς και έγγραφα δικαστικά, διοικητικά και εκπαιδευτικά στην ελληνική γλώσσα και κάποια στην οθωμανική. Μεγάλο μέρος αποτελούν οι κώδικες εγγράφων και τα λυτά της Ιεράς Μητροπόλεως Σερβίων και Κοζάνης αλλά και έγγραφα του αρχείου του Δήμου Κοζάνης. Το νεότερο και σύγχρονο αρχείο καλύπτει κυρίως την περίοδο 1914–1950 και χωρίζεται σε δύο τμήματα, του Δήμου και της Νομαρχίας.
Αρχαιολογική Συλλογή Εικόνες, ιερά κειμήλια, ξυλόγλυπτα, χαρακτικά, αρχιτεκτονικά μέλη και επιγραφές. Χρονολογούνται κυρίως στη μεταβυζαντινή περίοδο.
Συλλογή Χαρτών Μικρή αλλά σημαντική συλλογή χαρτών, λυτών και ατλάντων, στα οποία κορυφαία θέση κατέχει η δωδεκάφυλλη Χάρτα του Ρήγα Βελεστινλή (1796–1797), και ο τετράφυλλος παγκόσμιος χάρτης του Άνθιμου Γαζή (1800). Η συλλογή φυλάσσεται στο Αρχοντικό Λασσάνη.
Βιβλιοθήκη Ψαριανού Δωρεά περισσότερων από 10.000 βιβλίων, ανάμεσά τους και πολλά μουσικά, το 1995 από τον Διονύσιο Ψαριανό, Μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης από το 1957 έως το 1997.
Σύγχρονη Συλλογή Τεκμήρια που έχουν εκδοθεί μετά την απελευθέρωση της Κοζάνης το 1912.

Εκδόσεις της  Βιβλιοθήκης

Κατάλογοι

Δελιαλής, Ν.Π., Κατάλογος Εντύπων Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης. Μέρος Πρώτον, 1. Έντυπα Εκδόσεων 1494–1832 (αρ. 1–858 + 1–30), Θεσσαλονίκη 1948, 8ο, ιε΄+ 264 σ. + 18 πίν. 

Δελιαλής, Ν.Π., Κατάλογος Εντύπων Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης. Μέρος Δεύτερον, 2. Έντυπα Εκδόσεων 1833–1912 πλην των ξενόγλωσσων (αρ. 1–2.506 + 1–107 + 1–176), Θεσσαλονίκη 1964, 8ο, ιδ΄+ 512 σ. + LXXIX1 πίν.

Διάφορα

Δημόπουλος, Π., Σπαράγματα – Από το αρχείο του Ν.Π. Δελιαλή, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2019.

Θησαυροί της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης, επιμ. Κ.Σπ. Στάικος, Κοζάνη, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης, 2018.

Καλινδέρης, Μ.Α., Τα λυτά έγγραφα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης, 1676–1808, Θεσσαλονίκη 1951. 

Καλογήρου, Β., Στη μασέλα της ζωής, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2015.

Κατσίκης, Κ., Η μνημειακή ζωγραφική στην περιοχή των Καμβουνίων κατά τον 16ο και 17ο αιώνα, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2015.

Μεγδάνης, Χ., ΑΚΕΣΩ ή Ενωμένη Φαρμακοποιία και Φαρμακολογία, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2015.

Παύλου, Κ., Η συνοίκηση της Κόζιανης (Κοζάνης) 1350–1800, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2020.

Πρακτικά Γ΄ Συμποσίου Λογοτεχνίας Κοζάνης, 23–25 Νοεμβρίου 2018, Περιοδικό Παρέμβαση, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2019.

Προθήκη, δελτίον βελτιώσεως, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, 1–6 (2015–2019).

Ψαριανός, Δ., Εναγώνιος Πορεία – Ποιήματα, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2017.

Βιβλιογραφία για τη Βιβλιοθήκη

Ελιμειακά, Σύλλογος Κοζανιτών Θεσσαλονίκης «Ο Άγιος Νικόλαος», 6–7 (Σεπτέμβριος/Δεκέμβριος 1983).

Θησαυροί της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης, επιμ. Κ.Σπ. Στάικος, Κοζάνη, Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης, 2018.

  • Σκλαβενίτης, Τ.Ε., «Σχεδίασμα Ιστορίας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης», Θησαυροί της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης, σ. 17–34.
  • Στάικος, Κ.Σπ., «Τα Έντυπα Ελληνικά Βιβλία, Εφημερίδες και Περιοδικά (15ος–19ος αιώνας)», στο ίδιο, σ. 35–95.
  • Κόκλα, Βασιλική, «Τα Χειρόγραφα της Βιβλιοθήκης της Κοζάνης», στο ίδιο, σ. 97–124.
  • Καμπουρίδης, Κ., «Τα Έγγραφα της Κοβενταρείου Βιβλιοθήκης Κοζάνης», στο ίδιο, σ. 125–158.
  • Τόλιας, Γ., «Γεωγραφική Παιδεία και Διασπορά», στο ίδιο, σ. 159–192.

Καλινδέρης, Μ.Α., Τα λυτά έγγραφα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης, 1676–1808, Θεσσαλονίκη 1951.

Καλώτα, Άννα, «Ο Γραμματολογικός Κατάλογος του 1873 της Κοινοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης», Πρακτικά Α΄ Συνεδρίου Ιστορίας Δυτικής Μακεδονίας, Γρεβενά 2–5 Οκτωβρίου 2014, Γρεβενά, Εταιρεία Δυτικομακεδονικών Μελετών, 2016, σ. 523–546.

Καρανάσιος, Χ., «Εκδόσεις και χειρόγραφα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού (1707–1832). Έκθεση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης στα πλαίσια του Συνεδρίου “Νεοελληνικός Διαφωτισμός. Απόπειρα μιας νέας επιστημονικής συγκομιδής”, Κοζάνη 1996, Α4, XXII + 91 σ. + XVI πίν.

Καρανάσιος, Χ., «Η Σχολή της Κοζάνης κατά τον 18ο αι. βάσει χειρογράφων, εγγράφων και εντύπων της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης», Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Πρακτικά Πανελληνίου Συνεδρίου, Κοζάνη 8–10 Νοεμβρίου 1996, Κοζάνη 1999, σ. 14–179.

Καρανάσιος, Χ., «Επισκόπηση ιστορίας της Βιβλιοθήκης Κοζάνης», Κοζάνη, 600 χρόνια ιστορίας. Γένεση και ανάπτυξη μιας μακεδονικής μητρόπολης, Πρακτικά Β΄ Συνεδρίου Τοπικής Ιστορίας, Κοζάνη 27–30 Σεπτεμβρίου 2012, 100ή επέτειος της απελευθέρωσης της Κοζάνης, επιμ. Χαρίτων Καρανάσιος κ.ά., Κοζάνη 2014, σ. 255–290.

Κουρκούτας, Μ., «Η προσφορά της Κοζάνης και της περιοχής της στο Νεοελληνικό Διαφωτισμό», Ελιμειακά, 4 (Μάρτιος 1983).

Πατρινέλης Χ.Γ., «Οι πρώτοι δάσκαλοι της Σχολής Κοζάνης (Από τον Γεώργιο Κονταρής ως τον Ευγένιο Βούλγαρη», Ο Ερανιστής, 20 (1995), σ. 5–19.

Σαλακίδης, Γ., Τα Σουλτανικά έγγραφα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης της Κοζάνης (1721–1909), Κοζάνη, Ινστιτούτο Βιβλίου και Ανάγνωσης, 2004, 8ο, 352 σ.

Σαμπανόπουλος, Β.Γ., «Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη. Περιέχει χιλιάδες βιβλία, σπάνια χειρόγραφα, κώδικες και αποτελεί το καύχημα της Κοζάνης», Η Καθημερινή – Επτά Ημέρες, 1 Οκτωβρίου 1995, σ. 12–13.

Σιγάλας, Α., Από την πνευματικήν ζωήν των ελληνικών κοινοτήτων της Μακεδονίας. Α. Αρχεία και βιβλιοθήκαι Δυτικής Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη 1939. 

Χατζοπούλου, Βενετία, «Η παιδεία στην Κοζάνη κατά τον 18ο αιώνα μέσα από τα χειρόγραφα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης», Κοζάνη, 600 χρόνια ιστορίας. Γένεση και ανάπτυξη μιας μακεδονικής μητρόπολης, Πρακτικά Β΄ Συνεδρίου Τοπικής Ιστορίας, Κοζάνη 27–30 Σεπτεμβρίου 2012, 100ή επέτειος της απελευθέρωσης της Κοζάνης, επιμ. Χ. Καρανάσιος, Κοζάνη 2014, σ. 237–254.

Επωνυμία: Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης
Ιστορικό πλαίσιο: Νεότερη Εποχή
Χαρακτήρας: Δημοτικές
Τόπος ίδρυσης: Κοζάνη
Τόπος λειτουργίας: Κοζάνη
Χρόνος ίδρυσης: 17ος αιώνας
Περιεχόμενα: Χειρόγραφα
Έντυπα
Τοπικό ιστορικό αρχείο
Αρχαιολογική συλλογή
Συλλογή χαρτών
Βιβλιοθήκη Ψαριανού
Σύγχρονη συλλογή
Θησαυροί της Βιβλιοθήκης
Σύστημα διαχείρισης υλικού: ΚΟΗΑ
Σύστημα ταξινόμησης: DEWEY
Δωρεές/Αγορές: Ναι
Εκδόσεις: Ναι
Κατάλογοι: Νέος κατάλογος
Κύριος κατάλογος
Ψηφιακή Διαπεριφερειακή Βιβλιοθήκη Δυτικής Μακεδονίας (Κοζάνη, Καστοριά, Πτολεμαΐδα, Άργος Ορεστικό, Βελβεντό)
Ιδιοκτησία: Δήμος Κοζάνης
Κτίρια: Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης, Κωνσταντίνου Δαβάκη 9, 50132 Κοζάνη
Διοίκηση: Πρόεδρος
Αντιπρόεδρος (ένας αναπληρωματικός)
Εννιά Μέλη (εννιά αναπληρωματικοί)
Νομικό πλαίσιο: Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ)
Προσωπικό: Διευθύντρια
3 Βιβλιοθηκονόμοι
1 Διοικητικός Υπάλληλος.
Πληροφορίες: Διεύθυνση: Κωνσταντίνου Δαβάκη 9, 50132 Κοζάνη
Τηλέφωνο: 24610 49319
Fax: 24610 22245
Email: protocollokdvk@kozlib.gr (διοικητική αλληλογραφία), service@kozlib.gr (εξυπηρέτηση χρηστών–αιτήσεις)
Ιστοσελίδα: http://www.kozlib.gr/kozlib_new/
Ωράριο: Ωράριο λειτουργίας Κοβενταρείου Δευτέρα–Παρασκευή: 8:00–20:00, Ιούλιος–Αύγουστος: Δευτέρα–Παρασκευή: 8:00–20:00
Αναγνωστήριο / Media lab Δευτέρα–Παρασκευή: 8:00–20:00
Παλιά συλλογή / Αρχείο Δευτέρα–Παρασκευή: 9:00–15:00, Ιούλιος–Αύγουστος: Δευτέρα–Παρασκευή: 8:00–15:30
Ωράριο Δανειστικού Δευτέρα–Παρασκευή: 8:00–20:00
Λέξεις κλειδιά: Γεώργιος (Γρηγόριος) Κονταρής
Ευγένιος Βούλγαρης
Άγιος Νικόλαος
Οίκος Βελτιώσεως
Αναγνωστήριον Κοζάνης
Μόνιμο Τοπικό Αρχείο Κοζάνης των Γενικών Αρχείων του Κράτους (ΓΑΚ)
Νικόλαος Δελιαλής
Κωνσταντίνος Κοβεντάρος
Δημήτριος Κοβεντάρος
Δήμος Κοζάνης
Αναφέρει: Εικόνες
Οι αδελφοί Κωνσταντίνος και Δημήτριος Κοβεντάρος (από αριστερά), χορηγοί της επέκτασης του δημαρχιακού κτιρίου όπου στεγάστηκε η Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη από το 1963 έως το 1986.
Το ισόγειο του Δημαρχείου της Κοζάνης στο οποίο στεγάστηκε από το 1923 έως το 1934 η Δημοτική Βιβλιοθήκη της Κοζάνης.
Το Δημαρχείο της Κοζάνης και παραπλεύρως η εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Το 1813, δίπλα στον ναό, εγκαταστάθηκε ο «Οίκος Βελτιώσεως» και η Βιβλιοθήκη, όπου συγκεντρώθηκαν τα βιβλία της σχολικής βιβλιοθήκης.
O Ν. Π. Δελιαλής (1895–1979), έφορος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης από το 1930 έως το 1959.
O κύριος εκθεσιακός χώρος του Μουσείου στο νέο κτίριο της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης.
Εξωτερική όψη της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης.
Το εσωτερικό της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης.
To αναγνωστήριο της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης στην Κοζάνη.
Το κεντρικό κλιμακοστάσιο από το ισόγειο στον όροφο της Κοβενταρείου.
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Βιβλιοθήκες
Προβολή λιγότερων
Εικαστικό Υλικό
Προβολή λιγότερων