Αλέξανδρος ο Μέγας

Οι πληροφορίες για τη σχέση του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τον κόσμο του βιβλίου, που έφθασαν ως τις μέρες μας, σχετίζονται με τρία γεγονότα: τη χρηματοδότηση του Αριστοτέλη, την κατοχή ενόςalexandros 25 αντιγράφου της Ιλιάδας του Ομήρου και την πρωτοβουλία του για την ίδρυση μιας Οικουμενικής Βιβλιοθήκης.

Ο Μέγας Αλέξανδρος (356-323 π.Χ.) επιχορηγούσε τον δάσκαλό του, τον Αριστοτέλη, με 800 τάλαντα, την εποχή που άνοιξε τη Σχολή του στο Λύκειο, ενώ επιπλέον, κατά την κατακτητική του πορεία, του έστελνε σημαντικό υλικό για τη συγγραφή του μεγαλόπνοου έργου της Πολιτείας alexandros1(με τα πολιτεύματα 158 πόλεων) (Fritz - Kapp, Const.). Με την οικονομική αυτή υποστήριξη ο Αριστοτέλης, αλλά και με την άνεση που ο ίδιος είχε να διαθέτει σημαντικά ποσά για αγορές βιβλίων –όπως τα τρία τάλαντα που έδωσε για να αποκτήσει τα έργα του Σπευσίππου–, εμπλούτισε τη βιβλιοθήκη του. Ο Σταγειρίτης φιλόσοφος είχε επίσης επιμεληθεί  για τον Αλέξανδρο ένα σχολιασμένο αντίγραφο της Ιλιάδας, το οποίο ο Μακεδόνας στρατηλάτης δεν αποχωριζόταν ποτέ, ακόμη και κατά την εκστρατεία του. Το αντίγραφο μάλιστα αυτό, όπως παραδίδει ο Στράβων (XIII, C594), φυλασσόταν σε πολύτιμη θήκη, λάφυρο από τα πλούτη της Περσίας: η εκ του νάρθηκος (Βιβλ. Ι, 110-112).

Αναφορικά με την ίδρυση της Οικουμενικής βιβλιοθήκης στην Αλεξάνδρεια, εμπνευστής της ιδέας ήταν πιθανόν ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος. Σύμφωνα με περσική πηγή, alexandros2κατά διαταγή του είχαν μεταφραστεί στα ελληνικά τα ιερά κείμενα που αποδίδονταν στον Ζωροάστρη (Zaehner, Dawn, 175-177), ενώ μια αρμενική μαρτυρία αναφέρει ότι σε αρχειακές πηγές στη Νινευή υπήρχε ένα κείμενο που άρχιζε ως εξής: «Το βιβλίο αυτό, που μεταφράστηκε από τα χαλδαϊκά στα ελληνικά κατά διαταγή του Αλεξάνδρου, περιέχει την αληθινή ιστορία των προγόνων μας». Φαίνεται ότι ο Μέγας Αλέξανδρος στο πλαίσιο alexandros3της επιθυμίας του να γνωρίσει τους λαούς που είχε κατακτήσει και να διαδώσει τις παραδόσεις τους, θέλησε να δημιουργήσει μια βιβλιοθήκη στην οποία θα θησαυρίζονταν όλα τα συγγράμματα των ανατολικών λαών. Το όραμά του υλοποίησε τελικά, μερικές δεκαετίες αργότερα, ο Πτολεμαίος ο Σωτήρ, ιδρύοντας της Οικουμενική Βιβλιοθήκη των Πτολεμαίων στην Αλεξάνδρεια (Βιβλ. Ι, 159-164).

Γνωρίζουμε επίσης, ότι κατά την κατακτητική του πορεία ο Αλέξανδρος έβρισκε χρόνο να μελετά: «Και επειδή δεν είχε άλλα βιβλία στην Άνω Ασία, διέταξε τον Άρπαλο να του στείλει. Και εκείνος του έστειλε τα βιβλία του Φιλίστου και αρκετές από τις τραγωδίες του Ευριπίδη, του Σοφοκλή και του Αισχύλου και τους διθυράμβους του Τελέστου και του Φιλοξένου» (Πλούταρχος, Αλέξ. 8).

 

 

Πηγές: Χατζηνικολάου, Αλέξανδρος · Στάικος, Πνευματική ΙΙ.

 

 

Ιστορικό πλαίσιο: Αρχαιότητα
Όνομα/Προσωνυμία: Αλέξανδρος ο Μέγας / Αλέξανδρος Γ΄ ο Μακεδών
Ιδιότητα/Αξίωμα: Βασιλιάς
Τόπος γέννησης: Πέλλα
Τόπος θανάτου: Βαβυλώνα
Τόπος δράσης: Πέλλα
Βαβυλώνα
Αλεξάνδρεια
Περσία
Χρόνος γέννησης: 356 π.Χ.
Χρόνος θανάτου: 323 π.Χ.
Χρόνος δράσης: 4ος αι. π.Χ.
Αναφέρει: Πρόσωπα
Πτολεμαίος Α΄ Σωτήρ, βασιλιάς της Αιγύπτου
Αριστοτέλης, φιλόσοφος
Στράβων από την Αμάσεια, γεωγράφος & ιστορικός
Ευριπίδης, ποιητής
Αρχιτεκτονική
Η αρχιτεκτονική του Μουσείου της Αλεξάνδρειας
Το Λύκειο του Αριστοτέλη
Εικόνες
Ο Αλέξανδρος στον ναό της Ιερουσαλήμ, Sebastiano Conca, Βιέννη, Graphische Sammlung Albertina.
Ο Μέγας Αλέξανδρος. Χαλκογραφία του J. Chapman.
Αλέξανδρος και Διογένης, Bartolomeo Pinelli, Ρώμη, Istituto Nazionale per la Grafica.
O Αλέξανδρος διαβάζει Όμηρο, Cico Ferri, Φλωρεντία, Uffizi.
Αναφέρεται από: Πρόσωπα
Πτολεμαίος Α΄ Σωτήρ, βασιλιάς της Αιγύπτου
Καρακάλλας, Ρωμαίος αυτοκράτορας
Αλκουίνος της Υόρκης, λόγιος
Ιμπν αλ-Ναντίμ, ερευνητής
Αριστοτέλης, φιλόσοφος
Αριστέας, συντάκτης της «Επιστολής»
Μανέθων ο Σεβεννύτης, ιστορικός
Δίων Κάσσιος, πολιτικός & συγγραφέας
Σέλευκος Α΄ Νικάτωρ, βασιλιάς της Συρίας
Βιβλιοθήκες
Εισαγωγικό κείμενο για "Βιβλιοθήκες"
Βιβλιοθήκη της πόλης Άι-Χανούμ
Αρχιτεκτονική
Το Λύκειο του Αριστοτέλη
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Πρόσωπα
Προβολή λιγότερων
Εικαστικό Υλικό
Προβολή λιγότερων