Η αρχιτεκτονική του Μουσείου της Αλεξάνδρειας

Κάθε προσπάθεια ανασύστασης του Μουσείου της Αλεξάνδρειας είναι αυθαίρετη, απο τη στιγμή που αρχαιολογικά ευρήματα ή ανέκδοτες λογοτεχνικές πηγές δεν αναφέρονται σε στοιχεία που alexandreiaνα επιτρέπουν έστω εύλογες υποθέσεις. Δεν αποκλείεται τα συγγράμματα του Αρτέμωνα από την Κασσάνδρεια, με καθαρά βιβλιολογικό περιεχόμενο, να παρέχουν στοιχεία για την εσωτερική οργάνωση των βιβλιοστασίων. Επίσης, διαφωτιστικό θα ήταν το σύγγραμμα του Βάρρωνα De bibliothecis, αν είχε διασωθεί έστω αποσπασματικά. Ο Αρτέμων έδρασε γύρω στα τέλη του 2ου π.Χ. και ο Βάρρων τον 1ο π.Χ. αιώνα. Να σημειωθεί επίσης ότι ο χώρος που καταλάμβανε το Μουσείο δεν έχει ανασκαφεί κι έτσι αρχιτεκτονικά μέλη του όλου συγκροτήματος δεν έχουν έρθει στο φως, στερώντας μας τη δυνατότητα να γνωρίζουμε τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του Μουσείου. Είναι πιθανόν να ήταν ναόσχημος, συνδεδεμένος με ανοικτές και στεγασμένες στοές και αίθρια ίσως με περίοπτες στοές. Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το πανεπιστημιακό αυτό κέντρο, το Μουσείο δηλαδή, ήταν μια σχολή κλειστή, κοινοβιακή, που δεν επέτρεπε στα μέλη της να διατηρούν επαφές με τους συναδέλφους τους έξω από τα τείχη του Μουσείου. Συνεπώς πρέπει να διέθετε μεγάλο αριθμό κοιτώνων, αίθουσες συνεστίασης και συμποσιακού χαρακτήρα και κάθε λογής βοηθητικές κάμαρες.

 

Υπόθεση εργασίας

Όλες οι έως σήμερα προσπάθειες αναπαράστασης του Μουσείου και του συμπλέγματος της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, βασισμένες στην εικόνα που αυτά είχαν κατά την πτολεμαϊκή εποχή, έχουν καθαρά φανταστικό χαρακτήρα και δεν στηρίζονται σε αρχαιολογικά ευρήματα κτισμάτων της εποχής. Άλλωστε η αρχαιολογική σκαπάνη δεν έχει αποκαλύψει κανένα μνημείο δημόσιου χαρακτήρα, που να μας επιτρέπει να υποθέσουμε το αρχιτεκτονικό ύφος τους. Ωστόσο, η σποραδική ανεύρεση τμημάτων αρχιτεκτονικών μελών μάς επιτρέπει να υποθέσουμε βάσιμα ότι οι αρχιτέκτονες που εργάσθηκαν στην Αλεξάνδρεια επί Πτολεμαίων, επηρεάστηκαν ιδιαίτερα από τις τάσεις της λεγόμενης μπαρόκ αρχιτεκτονικής των ελληνιστικών χρόνων.

Τα πιο σημαντικά δείγματα της αρχιτεκτονικής του 3ου π.Χ. αιώνα στην Αλεξάνδρεια είναι τα ταφικά μνημεία, τα οποία άρχισαν να ανακαλύπτονται από τους αρχαιολόγους ήδη από Shatby Necropolis facade and tomb IIIτα τέλη του 19ου αιώνα. Πρόκειται για ομαδικούς βραχόσκαπτους τάφους, οι οποίοι βλέπουν σε έναν κοινό προθάλαμο, κάτι που αντιστοιχεί με τον σχεδιασμό των αιθρίων στις επαύλεις της ελληνιστικής εποχής, οι περίοπτες στοές των οποίων οδηγούν σε παντός είδους θαλάμους, κοιτώνες και συμποσιακές αίθουσες. Το σπουδαιότερο και αρχαιότερο σύμπλεγμα είναι η νεκρόπολη Shatby, στην οποία οδηγεί ένα τοιχίο σχεδιασμένο ως πρόσοψη οικίας, που ορίζεται σε πέντε τμήματα από έξι δωρικού τύπου ημικίονες: δεξιά και αριστερά της θύρας υπάρχουν συμμετρικά από δύο τοιχίσματα, στα οποία διακρίνονται ισάριθμα παράθυρα με ημιανοικτά φύλλα. Ο μεταφυσικός χαρακτήρας αυτού του ταφικού μνημείου είναι προφανής και συνδέεται μάλλον με την ταφική παράδοση, πρακτική και αρχιτεκτονική των Αιγυπτίων.

Στο ταφικό μνημείο στη νεκρόπολη του Μουσταφά Πασά υπάρχει ένας αντίστοιχος τοίχος εν είδει πρόπυλου, διαχωρισμένος επίσης σε πέντε τμήματα, με τη διαφορά ότι κατασκευάστηκαν τρεις θύρες, δεξιά και Alexandreia tomb III necropolis Mustafaαριστερά των οποίων υπάρχουν δύο ψευδότοιχοι, που ορίζονται από έξι και πάλι δωρικού τύπου ημικίονες. Να σημειώσουμε εδώ ότι οι δύο ακραίοι ημικίονες είναι στην ουσία το τέταρτο μόριο της κολόνας, που κατά την άποψη των ιστορικών αποτελεί επινόηση των αρχιτεκτόνων της Αλεξάνδρειας. Στο ταφικό μνημείο παρατηρείται μια εξέλιξη ως προς τον επιστύλιο διάκοσμο, καθώς η μετόπη κοσμείται με τρίγλυφους σε συμμετρική διάταξη. Είναι πιθανό ότι με βάση ανάλογα στοιχεία αρχιτεκτονικής επινόησης, θα μπορούσε κανείς να αναπαραστήσει την εικόνα του Μουσείου και των συμπληρωματικών εγκαταστάσεων του περίφρακτου πανεπιστημιακού κέντρου και όχι με πρότυπα της αιγυπτιακής ναοδομίας (Αρχιτ., 49-54).

Επωνυμία: Το Μουσείο της Αλεξάνδρειας
Ιστορικό πλαίσιο: Αρχαιότητα
Τόπος: Αλεξάνδρεια
Αποπεράτωση: 3ος αι. π.Χ.
Αναφέρει: Πρόσωπα
Βάρρων, λόγιος & συγγραφέας
Αρτέμων από την Κασσάνδρεια, γραμματικός
Εικόνες
Τάφος ΙΙΙ της νεκρόπολης του Μουσταφά Πασά στην Αλεξάνδρεια: αναπαράσταση της βορινής όψης του προαύλιου χώρου, κάτοψη και όψη σύμφωνα με τον A. Adriani, 'Annuaire du Musee greco-romain', 1933-35, Alexandria
Αναπαράσταση του κεντρικού τμήματος της Αλεξάνδρειας, κατά την Ελληνιστική εποχή, από την Κανοπική οδό. Υδατογραφία του J.-P. Golvin, από την έκδοση: 'Alexandria Rediscovered', Λονδίνο, 1998
Η νεκρόπολη στο Shatby, Αλεξάνδρεια: αναπαράσταση της πρόσοψης και ο τάφος ΙΙΙ
Η αρχαία Αλεξάνδρεια. Τοπογραφικό σχέδιο βασισμένο στον G. Botti (1898). Σχέδιο Κ. Σπ. Στάικος.
Αναφέρεται από: Πρόσωπα
Ευμένης Β´ Σωτήρ, βασιλιάς της Περγάμου
Ζηνοβία, βασίλισσα της Παλμύρας
Ομάρ Α', χαλίφης
Μέλη «Πλειάδος», φιλόλογοι
Ολυμπιόδωρος από την Αλεξάνδρεια, φιλόσοφος
Αριστέας, συντάκτης της «Επιστολής»
Πτολεμαίος Β΄ Φιλάδελφος, βασιλιάς της Αιγύπτου
Μανέθων ο Σεβεννύτης, ιστορικός
Εκαταίος ο Αβδηρίτης, φιλόσοφος & ιστορικός
Κλεοπάτρα, βασίλισσα της Αιγύπτου
Δίων Κάσσιος, πολιτικός & συγγραφέας
Λυκούργος από την Αθήνα, πολιτικός & ρήτορας
Ιωάννης Φιλόπονος, φιλόσοφος
Γαληνός από την Πέργαμο, ιατροφιλόσοφος
Αριστοφάνης ο Βυζάντιος, γραμματικός
Ερατοσθένης, ποιητής & μαθηματικός
Απολλώνιος Ειδογράφος, γραμματικός
Ονήσανδρος, προϊστάμενος της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας
Λυκόφρων o Χαλκιδεύς, ποιητής
Ζηνόδοτος, φιλόλογος
Απολλώνιος ο Ρόδιος, ποιητής & γραμματικός
Δημήτριος Φαληρέας, πολιτικός - φιλόσοφος
Πτολεμαίος Α΄ Σωτήρ, βασιλιάς της Αιγύπτου
Αλέξανδρος ο Μέγας
Κύδας, προϊστάμενος της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας
Νηλέας από τη Σκήψη, φιλόσοφος
Θεόφραστος, φιλόσοφος
Μπυντέ, Γκυγιώμ, λόγιος
Οκταβιανός Αύγουστος, αυτοκράτορας
Καλλίμαχος ο Κυρηναίος, ποιητής & γραμματικός
Αρίσταρχος, γραμματικός
Ωριγένης, φιλόσοφος
Μάρκος Αντώνιος, πολιτικός & στρατηγός
Βιβλιοθήκες
Βιβλιοθήκη του Σεραπείου
Εισαγωγικό κείμενο για "Βιβλιοθήκες"
Αρχιτεκτονική
Η Αποστολική Βιβλιοθήκη στο Βατικανό
Άδεια χρήσης: Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές (CC BY-NC-ND 4.0)
Δικαιώματα: Το λήμμα αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία της ομάδας ανάπτυξης του ψηφιακού χώρου «Περί Βιβλιοθηκών».
Εμφανίζεται στις συλλογές:Αρχιτεκτονική
Προβολή λιγότερων