Μονή Ιβήρων

Η Μονή αυτή του Αγίου Όρους έλαβε την ονομασία της από τους κτήτορές της, τους Ίβηρες, και πιο συγκεκριμένα τον Ιωάννη Ίβηρα και τον αδελφό της γυναίκας του στρατηγό Ιωάννη Τορνίκιο. Η ίδρυσή της τοποθετείται στα 980, ενώ το 1357, με πατριαρχικό σιγίλιο του Καλλίστου Β΄, η μονή περιήλθε στον έλεγχο του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης. ivironΗ βιβλιοθήκη των χειρογράφων της αντιπροσωπεύει την τρίτη σημαντικότερη αγιορείτικη συλλογή και αριθμεί περίπου 2.000 κώδικες. Σ’ αυτήν πρέπει να προστεθούν 15 λειτουργικά ειλητάρια και περίπου 100 περγαμηνοί κώδικες στη γεωργιανή γλώσσα. Αξίζει να επισημάνουμε εδώ ότι στη βιβλιοθήκη συμπεριλαμβάνονται 220 περίπου κοσμικά συγγράμματα, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 1/3 του συνόλου που θησαυρίζεται σε όλες μαζί τις αγιορείτικες βιβλιοθήκες, δηλαδή 600 περίπου. 

Από τα παλαιότερα χειρόγραφα, διακρίνεται ο κώδικας που φιλοτεχνήθηκε γύρω στο 950 με τις Ομιλίες του Γρηγορίου Ναζιανζηνού, ο οποίος κοσμείται με τέσσερα ολοσέλιδα αψιδωτά κοσμήματα και επίτιτλα, moniivironπου έχουν τη μορφή πύλης κιβωρίου, και με εξαιρετικής τέχνης πρωτογράμματα. Τα πρωτότυπα αυτά επίτιτλα δεν έχουν απλά διακοσμητικό χαρακτήρα, αλλά σε αυτά εικονογραφούνται και οι σχετικοί Λόγοι του Γρηγορίου. Πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι καλλιγραφήθηκαν στο εργαστήρι της Κωνσταντινούπολης. Το Ευαγγελιστάριο του 11ου αιώνα, που φιλοτεχνήθηκε στην Κωνσταντινούπολη επίσης, κοσμείται από έξι ολοσέλιδες παραστάσεις του Δωδεκαόρτου και διακρίνεται για τα πλούσια επίτιτλα και τα πρωτογράμματά του, αλλά και για τη μεγαλογράμματη καλλιγραφική γραφή του κειμένου. Η θεματική της εικονογράφησης αντλεί υλικό από ψηφιδωτά κυρίως των εκκλησιών της Κωνσταντινούπολης. Ιδιαίτερη καλλιτεχνική αξία έχει και ένα Τετραευάγγελο που χρονολογείται λίγο μετά το 1250, το «μαργαριτάρι» της βιβλιοθήκης της Μονής των Ιβήρων, όπως έχει ονομαστεί (Γαλάβαρης, Ιβήρ.). 

H βιβλιοθήκη των εντύπων της Μονής δεν θα μπορούσε παρά να είναι εξίσου πλούσια με τη χειρόγραφη και ανέρχεται σε περίπου 3.310 τίτλους. Ένα μόνο αρχέτυποiviron2 υπάρχει στη συλλογή της, οι Επιστολές διαφόρων φιλοσόφων, τις οποίες επιμελήθηκε ο Μάρκος Μουσούρος το 1499 στο τυπογραφείο του Άλδου Μανούτιου στη Βενετία. Το αρχαιότερο έντυπο βιβλίο του 16ου αιώνα είναι ιδιαίτερα σπάνιο ανάμεσα στις κοσμικές και ιδιωτικές συλλογές, το οποίο μάλιστα θησαυρίζεται σε επτά αγιορείτικες βιβλιοθήκες. Πρόκειται για το Λεξικό του Φαβωρίνου, που εκδόθηκε και τυπώθηκε με την επιμέλεια του Ζαχαρία Καλλιέργη στη Ρώμη το 1523. Ένα IMG 4106άλλο βιβλίο που έχει διασωθεί σε ελάχιστα αντίτυπα είναι τα Σχόλια στις τραγωδίες του Ευριπίδη, του Αρσενίου Αποστόλη, που τυπώθηκε στη Βενετία το 1534 από τον Λουκά Αντώνιο Ιούντα. Τέλος, ένα Τριώδιο του 1538, που εκδόθηκε στη Βενετία από τον Ηρακλή Γεράλδο με επιμέλεια του Δημήτριου Ζήνωνα, είναι το πρώτο μιας μεγάλης συλλογής λειτουργικών βιβλίων που χρονολογούνται κυρίως από τις αρχές του 16ου αιώνα και μετά (Βιβλ. ΙΙΙ, 257-260).

 

 

 

 

 

 

 

 

Επωνυμία: Βιβλιοθήκη Μονής Ιβήρων
Ιστορικό πλαίσιο: Βυζαντινή Εποχή
Τόπος ίδρυσης: Άγιο Όρος
Τόπος λειτουργίας: Άγιο Όρος
Χρόνος ίδρυσης: 980
Αναφέρει: Πρόσωπα
Μουσούρος Μάρκος, λόγιος
Εικόνες
Ο ευαγγελιστής Μάρκος, μικρογραφία σε κώδικα με Τετραευαγγέλιο, λίγο μετά το 1250 (Άγιον Όρος, Μονή Ιβήρων).
Η μονή Ιβήρων, Φώτης Κόντογλου, σχέδιο με μελάνι.
Άποψη της βιβλιοθήκης της Μονής των Ιβήρων στο Άγιον Όρος (Φωτ. Αρχείο Μονής Ιβήρων).
Μονή Ιβήρων, Φώτης Κόντογλου, σχέδιο με μελάνι.
Αναφέρεται από: Βιβλιοθήκες
Μονή Σταυρονικήτα
Άδεια χρήσης: In Copyright (InC)
Δικαιώματα: Το σύνολο του περιεχομένου του παρόντος διαδικτυακού τόπου αποτελεί πρωτότυπη επιστημονική εργασία του Κ. Σπ. Στάικου και των συνεργατών του. Το εικαστικό υλικό προέρχεται από την προσωπική συλλογή του Κ. Σπ. Στάικου και ο ίδιος είναι κάτοχος των σχετικών δικαιωμάτων που απαιτούνται για τη δημόσια προβολή και διάθεσή του.
Εμφανίζεται στις συλλογές:Βιβλιοθήκες
Προβολή λιγότερων